Chrom (Cr³⁺) to mikroelement śladowy, który bierze udział w sygnalizacji insulinowej i w metabolizmie makroskładników odżywczych. W organizmie występuje w ilościach śladowych i pełni funkcję kofaktora w przemianach węglowodanów, tłuszczów i białek. Naturalnym źródłem chromu w diecie są drożdże piwne, brokuły, mięso, jajka oraz produkty pełnoziarniste, a w suplementach diety najczęściej stosuje się dobrze przyswajalny pikolinian chromu. Zgodnie z autoryzowanym oświadczeniem zdrowotnym chrom pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi oraz w prawidłowym metabolizmie makroskładników odżywczych.
01 Szybkie fakty
- Nazwa
- Chrom (forma trójwartościowa, Cr³⁺)
- Nazwa łacińska / pierwiastek
- Chromium
- Klasa
- Mikroelement śladowy (minerał)
- Forma w suplementach
- Pikolinian chromu, chlorek chromu, drożdże chromowe
- Najlepiej przyswajalna forma
- Pikolinian chromu
- Rola fizjologiczna
- Kofaktor sygnalizacji insulinowej, metabolizm makroskładników
- Naturalne źródła
- Drożdże piwne, brokuły, mięso, jajka, pełne ziarna
- RWS (referencyjna wartość spożycia)
- 40 µg
- Podpis
- Redakcja OVEA
02 Jak działa Chrom
Co to jest chrom
Chrom występuje w przyrodzie w dwóch głównych formach o całkowicie różnych właściwościach. Forma trójwartościowa (Cr³⁺) to forma występująca w żywności i stosowana w suplementach diety. Forma sześciowartościowa (Cr⁶⁺) jest związkiem przemysłowym o odmiennej charakterystyce toksykologicznej i nie występuje w suplementacji. Rozróżnienie to jest istotne: spotykany niekiedy pogląd, że „chrom jest rakotwórczy”, dotyczy formy sześciowartościowej (Cr⁶⁺), a nie trójwartościowego chromu (Cr³⁺) obecnego w żywności i suplementach.
Naturalnym źródłem chromu są drożdże piwne, brokuły, mięso, jajka i produkty pełnoziarniste. Zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek jest niewielkie.
Charakterystyka biochemiczna
Na poziomie biochemicznym opisuje się, że chrom (Cr³⁺) wiąże się z apochromoduliną, tworząc kompleks określany w literaturze jako chromodulina lub LMWCr (low-molecular-weight chromium-binding substance). Jest to neutralny opis budowy i biochemii składnika, mający charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny.
Standaryzacja - dlaczego pikolinian
Wśród form chromu stosowanych w suplementacji pikolinian chromu charakteryzuje się najlepiej udokumentowaną biodostępnością. Cząsteczka kwasu pikolinowego ułatwia transport jonu chromu przez ścianę jelita, co przekłada się na lepsze wchłanianie w porównaniu z formą nieorganiczną (chlorkiem chromu). Z tego powodu pikolinian jest standardem w nowoczesnych formułach mineralnych.
Porównanie form chemicznych
| Cecha | Pikolinian chromu | Chlorek chromu |
|---|---|---|
| Typ związku | Organiczny (chelat z kwasem pikolinowym) | Nieorganiczny |
| Biodostępność | Wysoka, najlepiej udokumentowana | Niska |
| Wchłanianie jelitowe | Ułatwione przez kwas pikolinowy | Ograniczone |
| Zastosowanie w formułach | Forma najczęściej wybierana | Rzadziej stosowana |
Pikolinian chromu vs chlorek chromu
| Pikolinian chromu | Chlorek chromu (typowy multi) | |
|---|---|---|
| Biodostępność | Wysoka, najlepiej udokumentowana wśród form suplementacyjnych | Niska - punkt odniesienia dla porównań |
| Forma chemiczna | Cr³⁺ + kwas pikolinowy - chelat organiczny | Cr³⁺ + Cl⁻ - sól nieorganiczna |
| Wchłanianie jelitowe | Ułatwione przez kwas pikolinowy | Ograniczone |
| Zastosowanie | Nowoczesne formuły mineralne | Klasyczne multiwitaminy |
03 Właściwości i korzyści
Autoryzowane oświadczenie zdrowotne
Chrom (forma trójwartościowa) jest składnikiem mineralnym, dla którego Komisja Europejska autoryzowała oświadczenia zdrowotne na podstawie rozporządzenia (UE) nr 432/2012. Zgodnie z autoryzowanym oświadczeniem zdrowotnym:
- chrom pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi,
- chrom pomaga w prawidłowym metabolizmie makroskładników odżywczych.
Oświadczenia te mogą być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności będącej co najmniej źródłem chromu w rozumieniu przepisów, to znaczy dostarczającej określonej minimalnej ilości tego składnika w porcji.
Charakter pozostałych informacji
Opis mechanizmu działania oraz informacje o formach chemicznych zawarte na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Odnoszą się do biochemii i fizjologii składnika, a nie stanowią dodatkowych obietnic zdrowotnych poza autoryzowanym oświadczeniem.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Chrom w wieloskładnikowych formułach mineralnych
Chrom bywa elementem wieloskładnikowych formuł mineralnych, w których towarzyszą mu inne składniki odżywcze. Poniższe zestawienie ma charakter wyłącznie informacyjny i dotyczy współwystępowania składników w formułach - nie stanowi obietnicy łącznego działania.
- Mangan - składnik mineralny pełniący funkcję kofaktora enzymatycznego. Dla manganu autoryzowane są m.in. oświadczenia, zgodnie z którymi mangan pomaga w prawidłowym metabolizmie energetycznym oraz pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.
Dla samego chromu obowiązują wyłącznie jego autoryzowane oświadczenia zdrowotne: chrom pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi oraz pomaga w prawidłowym metabolizmie makroskładników odżywczych.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Trójwartościowy chrom (Cr³⁺) w formach stosowanych w suplementach diety jest składnikiem o korzystnym profilu bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami na opakowaniu. Warto jednak uwzględnić poniższe informacje:
- Interakcje z lekami obniżającymi poziom glukozy: chrom może wpływać na parametry gospodarki węglowodanowej, dlatego osoby przyjmujące leki obniżające poziom glukozy powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
- Interakcja z lewotyroksyną: chrom przyjmowany równocześnie z lewotyroksyną może zmniejszać jej wchłanianie. W przypadku leczenia substytucyjnego hormonami tarczycy wskazane jest zachowanie odstępu czasowego między lekiem a suplementem oraz konsultacja z lekarzem prowadzącym.
- Ciąża i karmienie piersią: przed stosowaniem suplementów chromu w okresie ciąży i laktacji należy skonsultować się z lekarzem.
- Choroby nerek i wątroby: osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby powinny zachować ostrożność i skonsultować suplementację z lekarzem.
W razie wątpliwości dotyczących dawki lub możliwych interakcji z przyjmowanymi lekami wskazana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem suplementacji.
Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecana jest zróżnicowana dieta oraz zdrowy tryb życia. Nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Dawka i wartość referencyjna
Referencyjna wartość spożycia (RWS) dla chromu wynosi 40 µg na dobę. Suplementy diety dostarczają chrom w porcjach dziennych ustalonych przez producenta - zawsze warto stosować się do dawki podanej na opakowaniu konkretnego produktu i nie przekraczać zalecanej dziennej porcji do spożycia.
Pora przyjmowania
Dogodną porą przyjmowania jest poranek, wraz z największym posiłkiem dnia, najlepiej zawierającym pewną ilość tłuszczu (składniki lipofilne, takie jak witaminy D3 i E często towarzyszące w formułach, lepiej wchłaniają się w obecności tłuszczu).
Z czym łączyć i czego unikać
Posiłki o wysokiej zawartości fitynianów (płatki zbożowe z otrębami, surowe ziarna) mogą ograniczać wchłanianie chromu. W takiej sytuacji warto przyjąć chrom z odstępem 1-2 godzin od takiego posiłku.
