Laktoferyna to białko wiążące żelazo, obecne w mleku, ślinie, łzach i w neutrofilach, białych krwinkach odporności wrodzonej. Szczególnie dużo jest jej w siarze i w mleku kobiecym z pierwszych tygodni karmienia. W suplementach to zwykle laktoferyna z mleka krowiego w kapsułkach, także jako apolaktoferyna, forma bez związanego żelaza.
Mechanizm
Co to jest i gdzie występuje
Laktoferyna to glikoproteina, czyli białko z dołączonymi łańcuchami cukrowymi. Należy do rodziny transferyn: białek, które wiążą żelazo i przenoszą je w organizmie. U człowieka wydzielają ją gruczoły zewnątrzwydzielnicze, dlatego jest w mleku, ślinie i łzach. Zawierają ją też neutrofile, komórki odporności wrodzonej.
W mleku kobiecym laktoferyna jest drugim pod względem ilości białkiem serwatkowym. Przegląd 52 badań z udziałem 2 724 kobiet podaje średnie stężenie 4,91 g/l w mleku z pierwszych 28 dni laktacji i 2,10 g/l w mleku dojrzałym. Od 1. miesiąca do 2. roku karmienia stężenie zmienia się już niewiele (Rai i wsp., 2014).
Podstawowa cecha laktoferyny to wiązanie żelaza z dużym powinowactwem. Od tej cechy pochodzi nazwa: łac. lac to mleko, ferrum to żelazo. Białko występuje też w mleku krowim, skąd pochodzi surowiec do suplementów (EFSA, 2012).
Apolaktoferyna i hololaktoferyna
Ta sama cząsteczka występuje bez żelaza (apolaktoferyna) albo nim wysycona (hololaktoferyna). Stopień wysycenia żelazem zmienia właściwości białka. Na etykiecie Jarrow Formulas jest apolaktoferyna. Kenay podaje surowiec Bioferrin z 88 % laktoferyny, bez informacji o wysyceniu.
Skąd surowiec do suplementów
Producenci suplementów pozyskują laktoferynę głównie z mleka krowiego, a dokładniej z serwatki, płynu pozostającego po produkcji sera. Jak każde białko, laktoferyna traci strukturę w wysokiej temperaturze, czyli ulega denaturacji. Jarrow podaje na etykiecie, że jego laktoferyna jest liofilizowana, czyli suszona po zamrożeniu.
Przyjęta doustnie laktoferyna jest białkiem pokarmowym i część cząsteczek trawią enzymy żołądka i jelita. Badania nad podawaniem doustnym sprawdzają, ile białka dociera do jelita w nienaruszonej formie.
Badania
Co mówią badania
Unijny wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych nie zawiera zdań o laktoferynie. Poniżej cztery badania z placebo: kto brał udział, jaka dawka, jak długo, co zmierzono i jaki był wynik.
Zdrowi dorośli
W badaniu z podwójnie ślepą próbą 157 osób z uczelni Kyushu University of Health and Welfare przyjmowało laktoferynę krowią albo placebo. Pierwszorzędowym wynikiem była łączna punktacja objawów ze strony dróg oddechowych i objawów ogólnych. W analizie 145 osób (68 w grupie laktoferyny, 77 w grupie placebo) punktacja była istotnie niższa w grupie laktoferyny. W 12. tygodniu wyższa była też ekspresja markerów CD86 i HLA-DR na plazmacytoidalnych komórkach dendrytycznych (Oda i wsp., 2023).
Zdrowi dorośli
W drugim japońskim badaniu 310 osób trafiło losowo do grupy placebo, 200 mg albo 600 mg laktoferyny. Autorzy mierzyli częstość i czas trwania infekcji oraz parametry odporności. W analizie 290 osób czas trwania infekcji (wszystkich rodzajów) wyniósł 2,0 dnia w obu grupach laktoferyny i 3,0 dnia w grupie placebo. Letnie przeziębienie trwało krócej w grupie 600 mg (2,0 wobec 3,0 dnia). Częstość infekcji i parametry odporności nie różniły się między grupami (Oda i wsp., 2021).
Kobiety po menopauzie
W badaniu wzięło udział 80 zdrowych Japonek, które przyjmowały laktoferynę krowią albo placebo. Pierwszorzędowym wynikiem była skala Nugenta, czyli ocena mikroflory pochwy w preparacie mikroskopowym. W analizie 72 kobiet (po 36 w grupie) wynik w skali Nugenta był niższy w grupie laktoferyny, ale różnica nie była istotna statystycznie. Istotnie niższa była podskala morfotypów Gardnerella/Bacteroides, a wyższe stężenie przeciwciał IgG1 w wydzielinie pochwy. Autorzy zaznaczają, że te dwa wyniki pochodzą z analiz drugorzędowych i eksploracyjnych (Kujirai i wsp., 2026).
Zdrowe kobiety
W badaniu krzyżowym z placebo 35 Japonek przyjmowało 150 mg kompleksu laktoferyny z żelazem (FeLf) dziennie, od 10. dnia fazy lutealnej do 4. dnia fazy folikularnej. Autorzy oceniali dolegliwości menstruacyjne kwestionariuszem Moosa (MDQ), zmienność rytmu serca, ból w skali VAS i jakość życia w pierwszych 3 dniach miesiączki. Przy FeLf niższy był wynik podskali MDQ dotyczącej objawów autonomicznych, a wyższa aktywność przywspółczulnego układu nerwowego. Ból i pozostałe wyniki nie różniły się od placebo (Ueno i wsp., 2016). To badanie dotyczy kompleksu z żelazem, nie apolaktoferyny.
Wszystkie cztery badania pochodzą z Japonii. W trzech współautorami byli pracownicy firmy Morinaga Milk, w czwartym pracownicy Megmilk Snow Brand.
To streszczenie publikacji naukowych o składniku, nie informacja o działaniu produktów ze sklepu; przy produktach używamy tylko oświadczeń z unijnego wykazu.
Stosowanie
Formy
Laktoferyna w suplementach to proszek w kapsułkach. Na etykietach produktów w OVEA są dwie formy: apolaktoferyna (forma bez żelaza) i surowiec Bioferrin bez podanego wysycenia żelazem. Jedno z badań dotyczyło trzeciej formy: kompleksu laktoferyny z żelazem.
Dawki w badaniach
- 150 mg kompleksu laktoferyny z żelazem dziennie, od 10. dnia fazy lutealnej do 4. dnia fazy folikularnej: 35 kobiet (Ueno i wsp., 2016).
- 200 mg dziennie przez 12 tygodni: badanie ze 157 dorosłymi (Oda i wsp., 2023) i badanie z 310 dorosłymi (Oda i wsp., 2021).
- 300 mg dziennie przez 12 tygodni: 80 kobiet po menopauzie (Kujirai i wsp., 2026).
- 600 mg dziennie przez 12 tygodni: druga grupa w badaniu z 310 dorosłymi (Oda i wsp., 2021).
- 3,4 g laktoferyny krowiej dziennie przez 28 dni: jedna z trzech grup badania bezpieczeństwa, łącznie 66 dorosłych (Peterson i wsp., 2025).
Na etykietach produktów w OVEA
- Jarrow Formulas Laktoferyna 250 mg: 250 mg apolaktoferyny w kapsułce, 1 kapsułka dziennie z posiłkiem.
- Kenay Laktoferyna Bioferrin 2000: 300 mg surowca Bioferrin, w tym 264 mg laktoferyny w kapsułce, 1 kapsułka dziennie.
Oba opakowania mają po 30 kapsułek, czyli zapas na 30 dni.
Pora i z czym
Jarrow Formulas podaje na etykiecie przyjmowanie z posiłkiem, Kenay nie określa pory. Oba produkty zawierają laktoferynę jako jedyny składnik aktywny, bez dodanych witamin i składników mineralnych.
Bezpieczeństwo
Tolerancja w badaniach
W dwóch badaniach trwających po 12 tygodni dorośli przyjmowali 200 mg albo 600 mg laktoferyny dziennie (310 osób) oraz 200 mg dziennie (157 osób). Zdarzenia niepożądane występowały w nich podobnie często jak przy placebo. Autorzy żadnego nie powiązali z laktoferyną (Oda i wsp., 2021; Oda i wsp., 2023). Tak samo było u 80 kobiet po menopauzie przyjmujących 300 mg dziennie (Kujirai i wsp., 2026). W badaniu ze 150 mg kompleksu z żelazem autorzy nie odnotowali działań niepożądanych związanych z preparatem (Ueno i wsp., 2016).
W badaniu bezpieczeństwa 66 zdrowych dorosłych przez 28 dni przyjmowało ludzką laktoferynę rekombinowaną (0,34 g albo 3,4 g dziennie) albo laktoferynę krowią (3,4 g dziennie). Parametry bezpieczeństwa zmieniały się podobnie we wszystkich grupach i mieściły się w normie. W grupie laktoferyny krowiej stężenie przeciwciał przeciw niej w surowicy wzrosło do 56. dnia około trzykrotnie (iloraz 3,01; Peterson i wsp., 2025).
Ocena EFSA
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ocenił laktoferynę krowią jako nową żywność i uznał ją za bezpieczną przy proponowanych zastosowaniach, w tym w suplementach diety. Szacowane spożycie u dorosłych wynosiło średnio ok. 1,4 g dziennie, a w 95. percentylu 3,4 g dziennie. W 13-tygodniowym badaniu na szczurach dawka 2 000 mg/kg masy ciała dziennie nie dała działań niepożądanych związanych z laktoferyną (EFSA, 2012).
Kto nie powinien przyjmować
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: opisy obu produktów w OVEA wykluczają te grupy.
- Osoby z alergią na białka mleka krowiego: laktoferyna to białko mleka, a Kenay oznacza produkt „Zawiera mleko”.
- Osoby poniżej 18 lat: Kenay nie jest dla nich przeznaczony.
Leki
Żadne z badań opisanych na tej stronie nie analizowało interakcji laktoferyny z lekami, a opinia EFSA dotyczy bezpieczeństwa samego składnika.
Suplement diety nie jest lekiem.
Łączenie z innymi składnikami
Laktoferyna nie ma oświadczeń zdrowotnych. W produkcie, który łączy ją z witaminą albo składnikiem mineralnym, oświadczenie wolno podać wyłącznie dla tego składnika. Porcja dzienna musi dostarczać co najmniej 15 % jego referencyjnej wartości spożycia (RWS). Wartości RWS podaje załącznik XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Oba produkty w OVEA zawierają samą laktoferynę, więc nie mają żadnego oświadczenia zdrowotnego. Poniżej trzy przykłady takich składników z progami.
Witamina C. Brzmienie z wykazu: „Witamina C pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.” Próg: 12 mg w porcji (15 % z RWS 80 mg).
Witamina D3. Brzmienie z wykazu: „Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.” Próg: 0,75 µg (30 IU) w porcji (15 % z RWS 5 µg).
Cynk. Brzmienie z wykazu: „Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.” Próg: 1,5 mg w porcji (15 % z RWS 10 mg).
Każde z tych zdań dotyczy wyłącznie danej witaminy albo cynku, nie laktoferyny i nie ich połączenia.
Dwie formy laktoferyny w OVEA
| Jarrow Formulas Laktoferyna 250 mg | Kenay Laktoferyna Bioferrin 2000 | |
|---|---|---|
| Forma na etykiecie | Apolaktoferyna, liofilizowana | Surowiec Bioferrin (Glanbia) z serwatki krowiej, 88 % laktoferyny |
| Laktoferyna w kapsułce | 250 mg | 264 mg (w 300 mg surowca) |
| Porcja dzienna | 1 kapsułka z posiłkiem | 1 kapsułka |
| Otoczka kapsułki | Żelatyna wołowa | Hydroksypropylometyloceluloza (HPMC) |
| Producent | Jarrow Formulas, Los Angeles (USA) | Kenay, Kalisz (Polska) |
Pytania
Czym różni się apolaktoferyna od laktoferyny?
Apolaktoferyna to laktoferyna bez związanego żelaza, a forma wysycona żelazem to hololaktoferyna. Jarrow Formulas ma na etykiecie apolaktoferynę. Kenay nie podaje stopnia wysycenia surowca Bioferrin (88 % laktoferyny). W jednym z opisanych badań stosowano jeszcze inną formę: kompleks laktoferyny z żelazem.
Ile laktoferyny przyjmowano w badaniach?
W badaniach z placebo od 150 do 600 mg dziennie. Kobiety w badaniu nad cyklem dostawały 150 mg kompleksu z żelazem. W dwóch badaniach z dorosłymi podawano 200 mg, w jednym także 600 mg, a kobiety po menopauzie dostawały 300 mg. Większość badań trwała 12 tygodni. W badaniu bezpieczeństwa podawano 3,4 g dziennie przez 28 dni. Kapsułki w OVEA zawierają 250 i 264 mg laktoferyny.
Czy laktoferyna jest wegańska?
Nie. Kenay podaje jako źródło serwatkę z mleka krowiego i oznacza produkt „Zawiera mleko”, a kapsułka jest z hydroksypropylometylocelulozy. Jarrow Formulas nie podaje w naszych danych źródła laktoferyny, ale ma kapsułkę z żelatyny wołowej. Żaden z tych produktów nie nadaje się więc do diety wegańskiej.
Czy laktoferynę można przyjmować w ciąży i podczas karmienia?
Opisy obu produktów w OVEA mówią, że nie są przeznaczone dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Kenay nie jest też przeznaczony dla osób poniżej 18 lat.
Czy laktoferyna jest źródłem żelaza?
Laktoferyna wiąże żelazo, ale żaden z produktów w OVEA nie podaje na etykiecie zawartości żelaza ani jego % RWS. Apolaktoferyna z definicji jest formą bez żelaza. Oświadczenia o żelazie wolno podać tylko przy co najmniej 2,1 mg żelaza w porcji (15 % z RWS 14 mg).
Czy laktoferyna ma oświadczenia zdrowotne w UE?
Nie. W unijnym rejestrze nie ma dopuszczonego oświadczenia o laktoferynie. Opis produktu podaje więc skład, formę i ilość w kapsułce. W produkcie łączonym oświadczenie zdrowotne dotyczy wyłącznie dodanego składnika, który je ma, np. witaminy C, witaminy D albo cynku w ilości co najmniej 15 % RWS.
Źródła
- Longitudinal changes in lactoferrin concentrations in human milk: a global systematic review Rai D, Adelman AS, Zhuang W, Rai GP, Boettcher J, Lönnerdal B, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2014
- Effects of Bovine Lactoferrin on the Maintenance of Respiratory and Systemic Physical Conditions in Healthy Adults-A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial Oda H, Kubo S, Tada A, Yago T, Sugita C, Yoshida H, Toida T, Tanaka M, Kurokawa M, Nutrients, 2023
- Effects of lactoferrin on infectious diseases in Japanese summer: A randomized, double-blinded, placebo-controlled trial Oda H, Wakabayashi H, Tanaka M, Yamauchi K, Sugita C, Yoshida H, Abe F, Sonoda T, Kurokawa M, Journal of Microbiology, Immunology and Infection, 2021
- Effects of Bovine Lactoferrin on Vaginal Microbiota in Healthy Postmenopausal Women: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial Kujirai C, Oda H, Tanaka M, Sugimori Y, Nutrients, 2026
- Effects of a Bovine Lactoferrin Formulation from Cow's Milk on Menstrual Distress in Volunteers: A Randomized, Crossover Study Ueno HM, Yoshise RE, Sugino T, Kajimoto O, Kobayashi T, International Journal of Molecular Sciences, 2016
- A Randomized, Double-Blind, Controlled Trial to Assess the Effects of Lactoferrin at Two Doses vs. Active Control on Immunological and Safety Parameters in Healthy Adults Peterson RD, Guarneiri LL, Adams CG, Wilcox ML, Clark AJ, Rudemiller NP, Maki KC, Malinczak CA, International Journal of Toxicology, 2025
Pokaż wszystkie źródła (8)
- EFSA (2012): Scientific Opinion on bovine lactoferrin EFSA Journal 10(5):2701
- Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych UE Komisja Europejska




