Leksykon

Kolagen

Collagen (collagen hydrolysate, collagen peptides, undenatured type II collagen)

Białko tkanki łącznej, do suplementów pozyskiwane z tkanek zwierząt. Występuje w nich jako hydrolizat (peptydy kolagenowe) albo niedenaturowany kolagen typu II w kapsułkach po 40 mg.

Aktualizacja 25.10.2026 · 9 źródeł · 7 min czytania

Kolagen
Pochodzenie
Tkanki zwierząt: skóry i kości bydła, skóra ryb morskich, chrząstka mostka kurczaka
Forma w suplementach
Hydrolizat (peptydy kolagenowe) w proszku, płynie i kapsułkach; niedenaturowany kolagen typu II w kapsułkach
Dawki w badaniach
Hydrolizat 2,5–5 g dziennie (od 8 tygodni do 12 miesięcy); UC-II 40 mg dziennie (120 dni)
Oświadczenia UE
Brak w wykazie
Produkty w sklepie
8 produktów

Kolagen to główne białko tkanki łącznej człowieka: występuje w skórze, kościach, ścięgnach i chrząstce. Do suplementów trafia z tkanek zwierząt, m.in. ze skór i kości bydła, skóry ryb morskich i chrząstki kurczaka. Ma postać hydrolizatu, czyli peptydów kolagenowych w porcjach od 1 do 8,8 g, albo niedenaturowanego kolagenu typu II w kapsułkach po 40 mg.

Mechanizm

Co to jest i gdzie występuje w organizmie

Kolagen to rodzina białek, z których powstają włókna tkanki łącznej. Każda cząsteczka składa się z trzech łańcuchów splecionych w potrójną helisę. Co trzecim aminokwasem w łańcuchu jest glicyna, a obok niej często stoją prolina i hydroksyprolina. Taki układ pozwala łańcuchom ułożyć się ciasno i daje włóknom wytrzymałość na rozciąganie.

Najlepiej poznane są trzy typy. Typ I buduje skórę właściwą, kości i ścięgna. Typ II tworzy chrząstkę stawową. Typ III występuje razem z typem I w skórze i w ścianach naczyń krwionośnych. Organizm wytwarza kolagen sam: w skórze robią to fibroblasty, w kościach osteoblasty, w chrząstce chondrocyty.

Skąd kolagen w suplementach

Surowcem są tkanki zwierząt: skóry i kości bydła, skóra ryb, chrząstka kurczaka. Podgrzanie rozplata helisę i daje żelatynę. Enzymy tną żelatynę dalej na hydrolizat, czyli krótkie peptydy, które nie tworzą żelu i rozpuszczają się w wodzie. Etykieta hydrolizatu wołowego Swanson podaje profil aminokwasów porcji 8,4 g: glicyna 1,764 g, prolina 1,076 g, hydroksyprolina 1,024 g. Te trzy aminokwasy to 46 % masy porcji.

Co dzieje się po połknięciu

Hydrolizat trawi się jak inne białka, do aminokwasów i krótkich peptydów. Część peptydów z hydroksyproliną przechodzi do krwi w całości. W badaniu Iwai i wsp. (2005) zdrowi ochotnicy po 12 godzinach na czczo wypili 9,4–23 g hydrolizatu żelatyny ze skóry wieprzowej, łapek kurzych albo chrząstki. Stężenie peptydów z hydroksyproliną w osoczu osiągnęło szczyt 20–60 nmol/ml po 1–2 godzinach i spadło o połowę po 4 godzinach. Głównym peptydem był dipeptyd prolina-hydroksyprolina, Pro-Hyp (PubMed 16076145).

Niedenaturowany kolagen typu II to inna forma. Kapsułka zawiera 40 mg chrząstki, w tym 10 mg kolagenu. To 500 razy mniej niż 5 g hydrolizatu, więc tej formy nie porównuje się z hydrolizatem gramami.

Badania

Co mówią badania

Poniżej trzy badania z randomizacją i placebo oraz metaanaliza 23 badań.

69 kobiet8 tygodni

Elastyczność skóry

Proksch i wsp. (2014) przydzielili losowo 69 kobiet w wieku 35–55 lat do trzech grup po 23 osoby. Grupy przyjmowały raz dziennie przez 8 tygodni 2,5 g hydrolizatu kolagenu, 5 g hydrolizatu albo placebo. Elastyczność skóry mierzono instrumentalnie przed badaniem, po 4 i po 8 tygodniach. Po 8 tygodniach elastyczność w obu grupach z kolagenem była istotnie wyższa niż w grupie placebo. Nawilżenie skóry i utrata wody przez naskórek nie różniły się istotnie. Autorzy nie odnotowali działań niepożądanych (PubMed 23949208).

131 kobiet12 miesięcy

Gęstość mineralna kości

König i wsp. (2018) objęli badaniem 131 kobiet po menopauzie w średnim wieku 64,3 roku. Wszystkie miały związany z wiekiem spadek gęstości mineralnej kości. Grupa badana przyjmowała 5 g specyficznych peptydów kolagenowych dziennie, grupa kontrolna placebo. Badanie trwało 12 miesięcy, ukończyły je 102 kobiety. W grupie z kolagenem T-score kręgosłupa zmienił się o +0,1, w grupie placebo o −0,03. Dla szyjki kości udowej było to +0,09 wobec −0,01. Marker tworzenia kości P1NP wzrósł w grupie z kolagenem, a marker rozpadu kości CTX-1 w grupie placebo (PubMed 29337906).

55 osób120 dni

Ruchomość kolana

Lugo i wsp. (2013) badali 55 zdrowych dorosłych bez bólu stawów w spoczynku, którzy czuli ból kolana po standardowym teście na stepperze. Przez 120 dni 27 osób przyjmowało 40 mg UC-II dziennie, a 28 placebo. Po 120 dniach średni wyprost kolana wynosił 81,0° w grupie UC-II i 74,0° w grupie placebo. W grupie UC-II czas wysiłku do pierwszego dyskomfortu wydłużył się z 1,4 do 2,8 minuty, w grupie placebo nie zmienił się istotnie. Nie odnotowano zdarzeń niepożądanych związanych z preparatem (PubMed 24153020).

23 badania1474 osoby

Metaanaliza

Myung i Park (2025) zebrali 23 badania z randomizacją, łącznie 1474 uczestników. W analizie wszystkich prac nawilżenie, elastyczność i zmarszczki skóry wypadły istotnie lepiej niż przy placebo. W podgrupie badań bez finansowania od firm farmaceutycznych i w podgrupie badań wysokiej jakości różnicy wobec placebo nie było. Istotne wyniki dały badania finansowane przez firmy (PubMed 40324552).

To streszczenie publikacji naukowych o składniku, nie informacja o działaniu produktów ze sklepu; przy produktach używamy tylko oświadczeń z unijnego wykazu.

Stosowanie

Formy

  • Hydrolizat kolagenu (peptydy kolagenowe): proszek do rozpuszczenia, płyn albo kapsułki; surowiec wołowy, rybi lub drobiowy.
  • Hydrolizowany kolagen typu II z chrząstki mostka kurczaka (BioCell Collagen): ekstrakt w kapsułkach, który według etykiety zawiera też siarczan chondroityny i kwas hialuronowy.
  • Niedenaturowany kolagen typu II (UC-II, NT2): kapsułki z 40 mg standaryzowanej chrząstki, w tym 10 mg kolagenu.

Dawki w badaniach

Hydrolizat: 2,5 g albo 5 g raz dziennie przez 8 tygodni (Proksch 2014) i 5 g peptydów dziennie przez 12 miesięcy (König 2018). Niedenaturowany kolagen typu II: 40 mg UC-II dziennie przez 120 dni (Lugo 2013). We wszystkich trzech badaniach uczestnicy przyjmowali kolagen codziennie.

Porcje dzienne na etykietach produktów w OVEA

  • Swanson Kolagen hydrolizowany w proszku: 8,4 g hydrolizatu wołowego w 2 miarkach.
  • OstroVit Kolagen + Witamina C: 8766 mg hydrolizatu wołowego w 10 g proszku.
  • Osavi Kolagen wołowy z dziką różą: 5 g peptydów kolagenowych Fortibone w 1 miarce.
  • Nordic Naturals Marine Collagen: 4200 mg peptydów z dzikiego dorsza w 2 łyżeczkach.
  • Kenay BioCell Collagen: 2000 mg ekstraktu w 4 kapsułkach, w tym 1200 mg hydrolizowanego kolagenu typu II (etykieta dopuszcza 2–4 kapsułki).
  • Aura Herbals Colladrop Forte: 1000 mg hydrolizowanego kolagenu typu I i III z ryb morskich w 25 ml.
  • Kenay Kolagen UC-II: 40 mg UC-II w 1 kapsułce, w tym 10 mg kolagenu.
  • Life Extension NT2 Collagen: 40 mg kolagenu NT2 w 1 kapsułce, w tym 10 mg kolagenu.

Pora i sposób

Proszki rozpuszcza się w 150–200 ml wody lub soku. Nordic Naturals dopuszcza napój ciepły albo zimny. Colladrop Forte dolewa się do chłodnego płynu. Etykieta NT2 zaleca przyjmować kapsułkę na pusty żołądek. Swanson dzieli porcję na dwie miarki w ciągu dnia. Etykieta Colladrop Forte zaleca stosowanie przez co najmniej 3 miesiące.

Z czym

Witaminę C ma w porcji połowa produktów z kolagenem w OVEA. Jej dawki i zdanie z wykazu UE o witaminie C i kolagenie są w sekcji o łączeniu składników.

Bezpieczeństwo

Tolerancja

W badaniu Proksch i wsp. (69 kobiet, 2,5 lub 5 g przez 8 tygodni) nie odnotowano działań niepożądanych (PubMed 23949208). W badaniu Lugo i wsp. (55 osób, 40 mg UC-II przez 120 dni) nie było zdarzeń niepożądanych związanych z preparatem (PubMed 24153020).

Alergeny i dodatki

Kolagen z ryb jest alergenem rybnym. Etykiety Colladrop Forte i Nordic Naturals Marine Collagen podają „zawiera ryby”, a Nordic Naturals także możliwe śladowe ilości skorupiaków. Etykieta OstroVit wymienia możliwe śladowe ilości mleka, soi, orzeszków ziemnych, innych orzechów, sezamu, zbóż z glutenem, jaj, skorupiaków i ryb. Kolagen z kurczaka mają oba produkty Kenay, wołowy Osavi, OstroVit i Swanson. Substancje słodzące: ksylitol w Colladrop Forte, sukraloza i acesulfam K w OstroVit.

Hydroksyprolina i szczawiany

Hydroksyprolina to aminokwas kolagenu, z którego organizm wytwarza część szczawianów. Knight i wsp. (2006) podawali ochotnikom 30 g żelatyny albo 30 g białka serwatkowego na diecie o kontrolowanej zawartości szczawianów. Po żelatynie wydalanie szczawianów z moczem było o 43 % wyższe. Zmiany w osoczu i moczu pojawiały się po dawkach 5 i 10 g żelatyny, a po dawkach 1 i 2 g nie (PubMed 17021603). Etykieta OstroVit (500 mg witaminy C w porcji) wyklucza osoby ze skłonnością do tworzenia kamieni nerkowych.

Ciąża, karmienie, wiek

Etykiety wszystkich ośmiu produktów z kolagenem w OVEA podają, że produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Kenay Kolagen UC-II wyklucza też osoby poniżej 18 lat, a OstroVit dzieci.

Leki

Etykiety tych ośmiu produktów nie wymieniają interakcji z lekami. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Łączenie z innymi składnikami

Zdania z wykazu UE w tej sekcji dotyczą partnera kolagenu, nie samego kolagenu.

Witamina C. Wykaz UE łączy z kolagenem witaminę C: „Witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry”. Wykaz ma to zdanie także w wersjach dla kości, chrząstki, naczyń krwionośnych, dziąseł i zębów. Warunek: co najmniej 12 mg witaminy C w porcji dziennej, czyli 15 % RWS (80 mg). Cztery z ośmiu produktów z kolagenem w OVEA mają witaminę C w porcji: od 45 mg (56 % RWS) do 500 mg (625 % RWS).

Witamina D3. Kolagen typu I tworzy białkowe rusztowanie kości, a wapń i fosfor odkładają się na nim jako część mineralna. Dla witaminy D wykaz UE podaje zdanie: „Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości”. Warunek: co najmniej 0,75 µg witaminy D w porcji dziennej, czyli 15 % RWS (RWS dla witaminy D: 5 µg).

Cynk. Cynk ma w wykazie UE m.in. zdania „Cynk pomaga zachować zdrową skórę” i „Cynk pomaga w prawidłowej syntezie białka”. Wykaz nie łączy cynku z kolagenem. Warunek: co najmniej 1,5 mg cynku w porcji dziennej, czyli 15 % RWS (RWS dla cynku: 10 mg).

Hydrolizat kolagenu a niedenaturowany kolagen typu II

Hydrolizat (peptydy kolagenowe)Niedenaturowany kolagen typu II (UC-II, NT2)
SurowiecSkóry i kości bydła, skóra dzikiego dorsza i innych ryb morskich, chrząstka mostka kurczaka (etykiety)Chrząstka mostka kurczaka (UC-II, Lugo 2013); NT2: standaryzowana chrząstka (etykieta)
BudowaŁańcuchy pocięte enzymami na krótkie peptydy; nie tworzą żelu, rozpuszczają się w wodzieBiałko w postaci niedenaturowanej, bez rozcięcia na peptydy
Porcja dzienna w OVEA1000–8766 mg (6 produktów)40 mg chrząstki, w tym 10 mg kolagenu (2 produkty)
Dawki w badaniach2,5 lub 5 g przez 8 tygodni (Proksch 2014); 5 g przez 12 miesięcy (König 2018)40 mg przez 120 dni (Lugo 2013)
Co mierzonoElastyczność i nawilżenie skóry; gęstość mineralna kości i markery P1NP, CTX-1Wyprost kolana i czas wysiłku do pierwszego dyskomfortu

Pytania

Czy kolagen ma oświadczenie zdrowotne w UE?

Nie. Wykaz dozwolonych oświadczeń zdrowotnych (rozporządzenie 432/2012) nie zawiera zdań o kolagenie. Kolagen pojawia się w zdaniach przypisanych witaminie C, np. „Witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry”. Takie zdanie wolno podać przy produkcie, którego porcja dzienna daje co najmniej 12 mg witaminy C.

Czym różni się kolagen hydrolizowany od UC-II?

Hydrolizat to kolagen pocięty enzymami na krótkie peptydy; porcje na etykietach w OVEA to 1–8,8 g. UC-II to niedenaturowany kolagen typu II z chrząstki mostka kurczaka; kapsułka zawiera 40 mg chrząstki, w tym 10 mg kolagenu. W badaniach hydrolizat podawano w dawce 2,5–5 g dziennie, a UC-II w dawce 40 mg dziennie, więc tych form nie porównuje się gramami.

Kolagen rybi czy wołowy: czym się różnią?

Różnią się surowcem. Kolagen rybi pochodzi ze skóry ryb morskich, np. dzikiego dorsza, i ma na etykiecie oznaczenie „zawiera ryby”. Wołowy pochodzi ze skór i kości bydła. W OVEA są dwa produkty rybne (płyn i proszek) i trzy wołowe (proszki). Przy uczuleniu na ryby zostaje kolagen wołowy albo z kurczaka; etykieta OstroVit wymienia jednak możliwe śladowe ilości ryb.

Ile kolagenu jest w porcji produktów w OVEA?

Od 10 mg do 8,8 g, zależnie od formy. Proszki wołowe dają 5–8,8 g w porcji, proszek z dorsza 4,2 g, płyn 1 g w 25 ml, a kapsułki BioCell 1,2 g kolagenu typu II w 4 kapsułkach. Kapsułki UC-II i NT2 zawierają po 40 mg chrząstki, w tym 10 mg kolagenu.

Jak długo przyjmowano kolagen w badaniach?

Od 8 tygodni do 12 miesięcy. Proksch i wsp. podawali 2,5 lub 5 g hydrolizatu przez 8 tygodni, a Lugo i wsp. 40 mg UC-II przez 120 dni. König i wsp. podawali 5 g peptydów przez 12 miesięcy.

Źródła

  1. Identification of food-derived collagen peptides in human blood after oral ingestion of gelatin hydrolysates Iwai K, Hasegawa T, Taguchi Y et al., Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2005
  2. Oral supplementation of specific collagen peptides has beneficial effects on human skin physiology: a double-blind, placebo-controlled study Proksch E, Segger D, Degwert J et al., Skin Pharmacology and Physiology, 2014
  3. Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women: A Randomized Controlled Study König D, Oesser S, Scharla S et al., Nutrients, 2018
  4. Undenatured type II collagen (UC-II) for joint support: a randomized, double-blind, placebo-controlled study in healthy volunteers Lugo JP, Saiyed ZM, Lau FC et al., Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2013
  5. Effects of Collagen Supplements on Skin Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials Myung SK, Park Y, The American Journal of Medicine, 2025
  6. Hydroxyproline ingestion and urinary oxalate and glycolate excretion Knight J, Jiang J, Assimos DG, Holmes RP, Kidney International, 2006
Pokaż wszystkie źródła (9)
  1. Unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (EU Register of nutrition and health claims) Komisja Europejska
  2. EFSA (2011): opinia naukowa o oświadczeniu dotyczącym hydrolizatu kolagenu i utrzymania stawów EFSA
  3. EFSA (2009): opinia naukowa o oświadczeniach dotyczących witaminy C, m.in. tworzenia kolagenu EFSA