Kurkumina to żółty polifenol z kłącza kurkumy (Curcuma longa), rośliny z rodziny imbirowatych. W suplementach występuje jako ekstrakt standaryzowany na kurkuminoidy, w produktach OVEA na 40 % i 95 %. Sama słabo przechodzi do krwi, dlatego producenci łączą ją z piperyną z czarnego pieprzu albo z błonnikiem z nasion kozieradki.
Mechanizm
Co to jest i co się z nią dzieje w organizmie
Kurkumina to polifenol, który nadaje kłączu kurkumy (Curcuma longa L.) żółty kolor. Razem z demetoksykurkuminą i bisdemetoksykurkuminą tworzy grupę kurkuminoidów i jest wśród nich związkiem głównym. Kłącze zawiera też turmerony, związki olejku eterycznego. Life Extension podaje je osobno w tabeli składu (15 mg w kapsułce). W UE ten sam związek jest dopuszczonym barwnikiem żywności E 100 (EFSA).
Kurkumina słabo rozpuszcza się w wodzie, a dobrze w tłuszczach. Po połknięciu do krwi w niezmienionej postaci dociera tylko niewielka jej część. Ściana jelita i wątroba szybko przyłączają do niej kwas glukuronowy (glukuronidacja), więc we krwi krążą głównie sprzężone metabolity, a wolnej kurkuminy jest mało. Po 2 g samej kurkuminy jej stężenie w surowicy zdrowych ochotników było niewykrywalne albo bardzo niskie (Shoba i wsp., 1998).
Na ten etap wpływają dodatki w suplementach. Piperyna z czarnego pieprzu hamuje glukuronidację w wątrobie i jelicie. W tym samym badaniu 20 mg piperyny podane z 2 g kurkuminy zwiększyło jej biodostępność o 2000 %. Galaktomannany to rozpuszczalny błonnik z nasion kozieradki. Po jednej dawce formy z tym błonnikiem biodostępność wolnych kurkuminoidów była 30,7 raza wyższa niż po zwykłej kurkuminie (Pandaran Sudheeran i wsp., 2016).
Kurkumina oddziałuje też z białkami transportowymi w ścianie jelita. U 8 zdrowych osób 2 g kurkuminy zwiększyło 3,2 raza pole pod krzywą stężenia (AUC) sulfasalazyny, leku podanego w dawce leczniczej. Autorzy łączą to z hamowaniem białka BCRP, które ogranicza wchłanianie tego leku (Kusuhara i wsp., 2012). Znaczenie dla osób przyjmujących leki opisuje część o bezpieczeństwie.
Badania
Co mierzono w badaniach klinicznych
trzy cykle
W irańskim badaniu z podwójnie ślepą próbą kobiety z zespołem napięcia przedmiesiączkowego (PMS) dostawały dziennie dwie kapsułki kurkuminy albo placebo. Przyjmowały je przez 7 dni przed miesiączką i przez 3 dni po miesiączce, w 3 kolejnych cyklach. Suma punktów w dzienniczku objawów spadła w grupie kurkuminy ze 102,06 pkt do 42,47 pkt. W grupie placebo spadła ze 106,06 pkt do 91,60 pkt (Khayat i wsp., 2015).
60 osób pracujących w stresie
Badacze losowo przydzielili osoby z objawami lęku i zmęczenia związanymi ze stresem w pracy do trzech grup. Grupy dostawały kurkuminę z błonnikiem z kozieradki, zwykłą kurkuminę albo placebo, po 500 mg dwa razy dziennie. W grupie formy z kozieradką punktacja stresu (PSS-14), lęku (BAI) i zmęczenia spadła bardziej niż w grupie zwykłej kurkuminy (p < 0,001). Jakość życia w kwestionariuszu SF-36 też wzrosła bardziej (p < 0,05). Badanie współtworzył dział badawczy firmy Akay, producenta tej formy (Pandaran Sudheeran i wsp., 2016).
Metaanaliza 8 badań z randomizacją
Przegląd objął badania kliniczne ekstraktów z kurkumy i kurkuminy u osób z objawami zapalenia stawów. Typowa dawka wynosiła około 1000 mg kurkuminy dziennie. W 3 badaniach ból w skali VAS był względem placebo niższy średnio o 2,04 punktu (95 % CI: od −2,85 pkt do −1,24 pkt). W 4 badaniach wynik kwestionariusza WOMAC (ból, sztywność, sprawność) był niższy o 15,36 punktu (95 % CI: od −26,9 pkt do −3,77 pkt). Autorzy ocenili ryzyko błędu we włączonych badaniach jako niskie lub umiarkowane (Daily i wsp., 2016).
To streszczenie publikacji naukowych o składniku, nie informacja o działaniu produktów ze sklepu; przy produktach używamy tylko oświadczeń z unijnego wykazu.
Stosowanie
Formy w suplementach
W suplementach kurkumina występuje jako ekstrakt z kłącza standaryzowany na kurkuminoidy. Sam ekstrakt słabo się wchłania. Dlatego producenci dodają piperynę z czarnego pieprzu albo galaktomannany z nasion kozieradki, które zmieniają jego przemiany w jelicie i wątrobie. Różnice między tymi formami pokazuje tabela porównania. Wyniki badań dotyczą konkretnych surowców. Badanie formy z kozieradką objęło surowiec CurQfen, a Life Extension nie podaje na etykiecie nazwy surowca.
Dawki w badaniach
Badania z metaanalizy dotyczącej stawów stosowały zwykle około 1000 mg kurkuminy na dobę (Daily i wsp., 2016). Badacze podawali formę z błonnikiem z kozieradki po 500 mg dwa razy dziennie przez 30 dni (Pandaran Sudheeran i wsp., 2016). W badaniu wchłaniania ochotnicy dostali jednorazowo 2 g kurkuminy z 20 mg piperyny (Shoba i wsp., 1998).
Dawki na etykietach produktów w OVEA
- Yango Kurkumina 95 z piperyną: 2 kapsułki dziennie, po 1 kapsułce dwa razy dziennie, w trakcie lub po posiłku. W porcji jest 700 mg ekstraktu z kłącza kurkumy (665 mg kurkuminoidów, w tym 525 mg kurkuminy) i 10 mg ekstraktu z czarnego pieprzu (9,5 mg piperyny). Opakowanie z 90 kapsułkami wystarcza na 45 dni.
- Life Extension Curcumin Elite: 1 kapsułka dziennie z posiłkiem. W kapsułce jest 500 mg mieszanki: 200 mg kurkuminoidów (40 %), 15 mg turmeronów z kłącza kurkumy (3 %) i 150 mg galaktomannanów z nasion kozieradki (30 %). Opakowanie wystarcza na 30 dni.
Pora i z czym
Obie etykiety zalecają przyjmowanie kurkuminy z posiłkiem. Yango zaleca posiłek z tłuszczem, np. z olejem lnianym albo oliwą z oliwek, i popicie kapsułki dużą ilością wody. Przy lekach przyjmowanych na stałe przeczytaj najpierw część o interakcjach.
Bezpieczeństwo
Tolerancja
Według monografii Europejskiej Agencji Leków kurkuma może wywołać łagodną suchość w ustach, wzdęcia i podrażnienie żołądka. Monografia nie podaje, jak często się to zdarza (EMA). NCCIH wymienia też nudności, wymioty, refluks, biegunkę i zaparcia (NCCIH). Pojedyncza dawka 2 g kurkuminy z 20 mg piperyny nie dała działań niepożądanych u zdrowych ochotników (Shoba i wsp., 1998).
Ile to jest dużo
Dla kurkuminy jako barwnika E 100 EFSA przyjęła dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) 3 mg na kg masy ciała. Dla osoby ważącej 60 kg to 180 mg kurkuminy dziennie ze wszystkich źródeł. Zwykła dieta dostarcza mniej niż 7 % tej wartości (EFSA). Porcje dzienne produktów z kurkuminą w OVEA to 200 mg kurkuminoidów (Life Extension) i 525 mg kurkuminy (Yango).
Wątroba i drogi żółciowe
Amerykańska sieć DILIN opisała 10 przypadków uszkodzenia wątroby związanego z kurkumą, wszystkie zgłoszone od 2011 roku. Osiem z dziesięciu osób to kobiety, mediana wieku wynosiła 56 lat. Objawy pojawiały się po 1–4 miesiącach stosowania, 5 osób trafiło do szpitala, 1 zmarła. W 3 z 7 przebadanych preparatów była piperyna, a 7 pacjentów miało wariant genu HLA-B*35:01 (Halegoua-DeMarzio i wsp., 2023).
NCCIH łączy takie zgłoszenia z formami o zwiększonej wchłanialności. Przy zmęczeniu, nudnościach, braku apetytu, ciemnym moczu albo zażółceniu skóry NCCIH każe od razu odstawić preparat i zgłosić się do lekarza (NCCIH). EMA nie zaleca kurkumy przy niedrożności lub zapaleniu dróg żółciowych, chorobach wątroby, kamicy żółciowej i innych chorobach dróg żółciowych. Monografia uzasadnia to tym, że kurkuma może pobudzać wydzielanie żółci (EMA).
Interakcje z lekami
Po 2 g kurkuminy ekspozycja na sulfasalazynę w dawce leczniczej wzrosła 3,2 raza. Autorzy badania wiążą to z hamowaniem białka transportowego BCRP w jelicie (Kusuhara i wsp., 2012). Piperyna hamuje glukuronidację w wątrobie i jelicie (Shoba i wsp., 1998), a tym samym szlakiem organizm usuwa także część leków.
Ciąża, karmienie, dzieci
EMA nie zaleca kurkumy w ciąży i podczas karmienia piersią z powodu braku wystarczających danych o bezpieczeństwie. Dla osób poniżej 18 lat EMA nie określiła zasad stosowania (EMA). Etykiety obu produktów z kurkuminą w OVEA wykluczają kobiety w ciąży i karmiące piersią, a etykieta Yango także dzieci. Suplement diety nie jest lekiem.
Łączenie z innymi składnikami
W unijnym wykazie oświadczeń zdrowotnych kurkumina nie ma własnych zdań. Mają je składniki, które można przyjąć przy tym samym posiłku. Oświadczenie przysługuje produktowi, który w porcji dziennej daje co najmniej 15 % referencyjnej wartości spożycia, RWS (rozporządzenie 1169/2011, zał. XIII).
Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach, tak jak kurkumina. Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zdrowych zębów. Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni. Próg: 0,75 µg w porcji dziennej (15 % z RWS 5 µg).
Magnez ma w wykazie kilka zdań, w tym te dwa. Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni. Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zdrowych zębów. Próg: 56 mg w porcji dziennej (15 % z RWS 375 mg).
Witamina C ma w wykazie zdania o komórkach i skórze. Witamina C pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry. Próg: 12 mg w porcji dziennej (15 % z RWS 80 mg).
Kurkumina z piperyną a kurkumina z błonnikiem z kozieradki
| Z piperyną | Z błonnikiem z kozieradki | |
|---|---|---|
| Skład | Ekstrakt z kłącza kurkumy i ekstrakt z czarnego pieprzu (piperyna) | Kurkuminoidy z galaktomannanami, czyli rozpuszczalnym błonnikiem z nasion kozieradki |
| Co zmienia we wchłanianiu | Piperyna hamuje glukuronidację kurkuminy w wątrobie i jelicie | We krwi pojawia się więcej wolnych, niesprzężonych kurkuminoidów |
| Wynik badania wchłaniania | Biodostępność kurkuminy wyższa o 2000 % po 2 g kurkuminy z 20 mg piperyny (Shoba 1998) | Biodostępność wolnych kurkuminoidów 30,7 raza wyższa po 1 dawce 500 mg i 39,1 raza wyższa po 30 dniach (Pandaran Sudheeran 2016) |
| Z czym porównano | Z 2 g samej kurkuminy | Ze zwykłą kurkuminą bez dodatków |
| Produkt w OVEA | Yango Kurkumina 95 z piperyną: 525 mg kurkuminy i 9,5 mg piperyny w 2 kapsułkach | Life Extension Curcumin Elite: 200 mg kurkuminoidów i 150 mg galaktomannanów w 1 kapsułce |
Pytania
Czym różni się kurkumina od kurkumy?
Kurkuma to przyprawa, czyli sproszkowane kłącze rośliny Curcuma longa. Kurkumina to jeden związek z tego kłącza: główny kurkuminoid, który daje żółty kolor. Suplementy zawierają ekstrakt standaryzowany na kurkuminoidy. W produktach OVEA stanowią one 40 % mieszanki (Life Extension Curcumin Elite) albo 95 % ekstraktu (Yango Kurkumina 95).
Po co piperyna w kapsułce z kurkuminą?
Piperyna z czarnego pieprzu hamuje glukuronidację, czyli przyłączanie kwasu glukuronowego do kurkuminy w jelicie i wątrobie. W badaniu na zdrowych ochotnikach 2 g kurkuminy z 20 mg piperyny dało biodostępność wyższą o 2000 % niż sama kurkumina (Shoba i wsp., 1998). Tym samym szlakiem organizm usuwa część leków, o czym mówi część o bezpieczeństwie.
Ile kurkuminy podawano w badaniach?
Metaanaliza 8 badań podaje typową dawkę około 1000 mg kurkuminy dziennie (Daily i wsp., 2016). W badaniu formy z błonnikiem z kozieradki uczestnicy brali 500 mg dwa razy na dobę przez 30 dni (Pandaran Sudheeran i wsp., 2016). Dla porównania: dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) barwnika E 100 według EFSA wynosi 3 mg na kg masy ciała. Przy masie 60 kg to 180 mg na dobę.
Kiedy i z czym przyjmować kurkuminę?
Z posiłkiem. Tak zalecają etykiety obu produktów z kurkuminą w OVEA. Yango wskazuje posiłek z tłuszczem (np. olejem lnianym albo oliwą z oliwek) i dużo wody do popicia. Dawka Yango to 1 kapsułka dwa razy dziennie, a Life Extension Curcumin Elite 1 kapsułka raz dziennie.
Czy kurkumina może zaszkodzić wątrobie?
Tak. Amerykańska sieć DILIN zebrała 10 przypadków uszkodzenia wątroby po kurkumie, zgłoszonych od 2011 roku. Pierwsze objawy pojawiały się po 1–4 miesiącach przyjmowania. NCCIH wiąże je z formami o zwiększonej wchłanialności. Sygnały ostrzegawcze według NCCIH to ciemny mocz, zażółcenie skóry, zmęczenie, nudności i brak apetytu. Przy nich trzeba od razu przerwać przyjmowanie i pójść do lekarza.
Czy można brać kurkuminę w ciąży albo podczas karmienia?
Nie. Monografia EMA nie zaleca kurkumy kobietom w ciąży i karmiącym piersią, bo brakuje danych o jej bezpieczeństwie w tych okresach. Na etykietach Yango i Life Extension ciąża i karmienie piersią figurują jako przeciwwskazanie.
Źródła
- Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers Shoba G, Joy D, Joseph T, Majeed M, Rajendran R, Srinivas PS, Planta Medica, 1998
- Safety, Tolerance, and Enhanced Efficacy of a Bioavailable Formulation of Curcumin With Fenugreek Dietary Fiber on Occupational Stress: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Pilot Study Pandaran Sudheeran S, Jacob D, Natinga Mulakal J, Gopinathan Nair G, Maliakel A, Maliakel B, Kuttan R, Im K, Journal of Clinical Psychopharmacology, 2016
- Curcumin attenuates severity of premenstrual syndrome symptoms: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial Khayat S, Fanaei H, Kheirkhah M, Moghadam ZB, Kasaeian A, Javadimehr M, Complementary Therapies in Medicine, 2015
- Efficacy of Turmeric Extracts and Curcumin for Alleviating the Symptoms of Joint Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials Daily JW, Yang M, Park S, Journal of Medicinal Food, 2016
- Liver Injury Associated with Turmeric-A Growing Problem: Ten Cases from the Drug-Induced Liver Injury Network [DILIN] Halegoua-DeMarzio D, Navarro V, Ahmad J, Avula B, Barnhart H, Barritt AS et al., The American Journal of Medicine, 2023
- Pharmacokinetic interaction study of sulphasalazine in healthy subjects and the impact of curcumin as an in vivo inhibitor of BCRP Kusuhara H, Furuie H, Inano A, Sunagawa A, Yamada S, Wu C et al., British Journal of Pharmacology, 2012


