Leksykon · Metabolizm

Magnez

Magnesium (Mg)

Magnez (Mg) to składnik mineralny, który uczestniczy w ponad 300 reakcjach enzymatycznych w organizmie. W suplementach diety występuje w różnych związkach, np. jako cytrynian, diglicynian, L-treonian albo tlenek, a każdy z nich zawiera inny odsetek magnezu. Na etykiecie liczy się ilość samego magnezu w porcji, nie masa całego związku.

Aktualizacja 30.10.2026 · 25 źródeł · 7 min czytania

Magnez
Nazwa chemiczna
Magnez (Mg); biglicynian magnezu (chelat z glicyną)
Klasa związku
Makroelement (pierwiastek mineralny)
Pochodzenie
Dieta (warzywa liściaste, orzechy, nasiona, pełne ziarna, kakao); woda; suplementy
Oświadczenia UE
Są w wykazie
Produkty w sklepie
11 produktów

EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) uznała 300 mg magnezu dziennie z całej diety za odpowiednie spożycie dla kobiet, czyli ilość wystarczającą dla zdrowych osób, także w ciąży i podczas karmienia. Etykiety podają procent RWS (referencyjnej wartości spożycia) liczony od 375 mg, a górny poziom dla magnezu z suplementów to według EFSA 250 mg dziennie.

Mechanizm

Kofaktor setek reakcji w komórce

Magnez to czwarty pod względem ilości pierwiastek mineralny w organizmie człowieka. Jest kofaktorem, czyli pomocnikiem enzymów, w ponad 300 reakcjach, między innymi w przemianie energii. Cząsteczka ATP, energetyczna waluta komórki, jest biologicznie czynna głównie w połączeniu z magnezem (kompleks Mg-ATP). Dlatego niedobór magnezu często odczuwamy jako uporczywe zmęczenie i spadek sił. Objawy i przyczyny opisuje wpis niedobór magnezu: objawy i suplementacja.

  • Uczestniczy w syntezie białka i kwasów nukleinowych oraz w prawidłowym podziale komórek.
  • Reguluje transport jonów wapnia, potasu i sodu przez błony komórkowe, współtworząc równowagę elektrolitową.
  • Bierze udział w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, czyli w przekazywaniu sygnału z nerwu do mięśnia.

Formy magnezu: ile w nich magnezu i jak się wchłaniają

W suplemencie magnez jest zawsze częścią związku, np. cytrynianu (soli kwasu cytrynowego), diglicynianu (połączenia z aminokwasem glicyną) albo tlenku. Od związku zależy, ile magnezu jest w gramie i jak łatwo się rozpuszcza. Odsetki w tabeli wyliczyliśmy z mas cząsteczkowych czystych, bezwodnych związków.

FormaMagnez w związkuCo pokazały badania wchłaniania u ludzi
Tlenek60,3 %U zdrowych ochotników wchłonęło się 4 % magnezu (PMID 11794633). Po 60 dniach nie różnił się od placebo (PMID 14596323). W wodzie prawie się nie rozpuszcza (PMID 2407766).
Cytrynian16,2 %W wodzie rozpuszcza się w 55 % (PMID 2407766). U 46 zdrowych osób dał najwyższe stężenie magnezu w surowicy po 1 i po 60 dniach (PMID 14596323). Po dawce 400 mg podniósł magnez w moczu i osoczu, a tlenek nie (PMID 32162607).
Diglicynian (bisglicynian)14,1 %U 12 osób po resekcji (usunięciu części) jelita krętego wchłonął się jak tlenek (23,5 % i 22,8 %) i był lepiej tolerowany (PMID 7815675). U 40 zdrowych osób jedna dawka nie podniosła istotnie magnezu w osoczu (PMID 39770988; badanie sfinansował producent konkurencyjnej, mikrokapsułkowanej formy).
Mleczan; chlorek; asparaginian12,0 %; 25,5 % (sześciowodny: 12,0 %); 8,4 %Wchłanianie podobne dla tych trzech soli i wyższe niż z tlenku (PMID 11794633).
Jabłczan15,5 %Brak pomiaru u ludzi w PubMed. Według EFSA magnez z jabłczanu dimagnezowego byłby dostępny jak z innych dopuszczonych soli (PMID 32625931).
L-treonian8,3 %EFSA uznała magnez z L-treonianu za biodostępny, czyli wchłaniany i wykorzystywany przez organizm, na podstawie m.in. jednego badania u ludzi (PMID 38481468).

Przegląd 14 badań z 2021 r. pokazał, że formy nieorganiczne wchłaniają się gorzej niż organiczne, odsetek wchłaniania zależy od dawki, a u zdrowych osób bez niedoboru każda forma utrzymuje prawidłowy poziom magnezu (PMID 34111673). Według innego przeglądu rodzaj soli ma mniejsze znaczenie, niż się zwykle uważa; więcej zależy od dawki i zasobów magnezu w organizmie (PMID 29123461). Glicynian i cytrynian porównuje wpis Glicynian magnezu: dla kogo, ile i czym różni się od cytrynianu.

Badania

Oświadczenia zdrowotne z unijnego wykazu

Dla magnezu Unia Europejska dopuściła w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 dziesięć oświadczeń zdrowotnych:

  • Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
  • Magnez pomaga w utrzymaniu równowagi elektrolitowej.
  • Magnez przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego.
  • Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
  • Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.
  • Magnez pomaga w prawidłowej syntezie białka.
  • Magnez pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych.
  • Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych kości.
  • Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów.
  • Magnez odgrywa rolę w procesie podziału komórek.

Oświadczenia wolno stosować przy produktach, które są co najmniej źródłem magnezu (15 % RWS na wskazaną porcję, zał. XIII do rozporządzenia 1169/2011). Poza tą listą nie formułujemy innych twierdzeń o działaniu.

Co pokazały badania u ludzi

155 osób18–65 lat

Sen

Dorośli ze słabym snem dostawali 250 mg magnezu dziennie (bisglicynian) albo placebo. Po 4 tygodniach wynik w skali nasilenia bezsenności spadł o 3,9 punktu, po placebo o 2,3. Efekt był mały: d Cohena, czyli miara wielkości efektu, wyniosło 0,2 (PMID 40918053).

3 badania151 osób

Sen u osób starszych

W metaanalizie, czyli zbiorczym opracowaniu tych badań, starsze osoby z bezsennością zasypiały po magnezie średnio o 17 minut szybciej niż po placebo, przy dowodach niskiej i bardzo niskiej jakości (PMID 33865376).

3 grupy2 cykle

Dolegliwości przed miesiączką

W badaniu z Iranu kobiety z rozpoznanym zespołem napięcia przedmiesiączkowego (PMS) dostawały magnez, magnez z witaminą B6 albo placebo. Wynik objawów spadł we wszystkich grupach, najbardziej po magnezie z B6 (PMID 22069417). Dawki i formy z badań nad PMS zestawiają wpis Magnez a PMS i tekst w Edukacji Magnez a PMS: formy, biodostępność i dawki w badaniach.

To streszczenie publikacji naukowych o składniku, nie informacja o działaniu produktów ze sklepu; przy produktach używamy tylko oświadczeń z unijnego wykazu.

Stosowanie

Jak czytać etykietę

Etykieta podaje ilość magnezu w porcji dziennej w miligramach i jako procent RWS (dyrektywa 2002/46/WE, art. 8). RWS, czyli referencyjna wartość spożycia, wynosi dla magnezu 375 mg (rozporządzenie 1169/2011, zał. XIII) i służy do porównywania produktów, a nie jako indywidualne zalecenie.

  • Magnez a masa związku. „500 mg cytrynianu magnezu” to nie 500 mg magnezu: bezwodny cytrynian ma 16,2 % magnezu, więc daje ok. 81 mg. Porównuj produkty po miligramach samego magnezu, czyli magnezu elementarnego, z tabeli składu.
  • Procent RWS. Miligramy magnezu w porcji dzielisz przez 375 i mnożysz przez 100: 150 mg to 40 % RWS.
  • Kilka form w kapsułce. Składniki są wymienione od największej masy, a tabela podaje łączną ilość magnezu.

Pora, porcje i posiłek

Wchłanianie zależy od podziału dziennej ilości i od posiłku. Magnez z wody mineralnej wypity w 7 porcjach wchłonął się w 50,7 %, a w 2 porcjach w 32,4 % (12 mężczyzn, PMID 21473800); z posiłkiem w 52,3 %, bez posiłku w 45,7 % (10 kobiet, PMID 11756061). Odstępy od leków podaje sekcja Bezpieczeństwo, a szczegóły wpis Kiedy brać magnez: rano czy wieczorem.

Magnez w sklepie

Produkty z magnezem są w trzech podkategoriach: Cytrynian magnezu, Diglicynian i treonian magnezu oraz Magnez w kilku formach. Każda karta podaje miligramy magnezu w porcji dziennej, % RWS i pełny skład z etykiety. Przykłady form z tabeli: Yango Diglicynian magnezu (kapsułki), Now Foods Cytrynian magnezu w proszku (sam cytrynian) i LABS212 L-treonian magnezu Magtein (2 000 mg związku, w tym 144 mg magnezu).

Bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Magnez z diety jest usuwany przez zdrowe nerki i nie stwarza ryzyka nadmiaru. Inaczej jest z magnezem z suplementów i leków, dla którego ustalono górny tolerowany poziom spożycia.

  • Górny poziom z suplementów: dla magnezu z suplementów, wody i żywności wzbogacanej (sole, które łatwo rozpadają się na jony, np. chlorek, mleczan i asparaginian, oraz tlenek) wynosi według EFSA 250 mg na dobę dla dorosłych (w USA NIH podaje 350 mg); nie obejmuje magnezu z jedzenia. Po przekroczeniu najczęściej pojawiają się biegunka, nudności i skurcze brzucha.
  • Niewydolność nerek: przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność nerek, w której wydalanie magnezu jest upośledzone, co grozi hipermagnezemią, czyli nadmiarem magnezu we krwi; magnez z suplementów nie jest wtedy wskazany.
  • Zaburzenia rytmu i bloki serca: ostrożność u osób z blokiem przedsionkowo-komorowym (zaburzeniem przewodzenia impulsu w sercu) i innymi ciężkimi zaburzeniami przewodzenia.
  • Miastenia: wysokie dawki magnezu mogą nasilać osłabienie mięśni, wymagana ostrożność.
  • Efekt przeczyszczający: formy słabiej wchłaniane (np. tlenek, węglan) częściej rozluźniają stolec.
  • Ciąża i karmienie piersią: EFSA przyjęła dla kobiet w ciąży i karmiących to samo odpowiednie spożycie, 300 mg dziennie (PMID 42109801). Opinia EFSA o L-treonianie magnezu (2024) nie obejmowała kobiet w ciąży i karmiących (PMID 38481468). Stosowanie konkretnego produktu określa jego etykieta.

Interakcje

  • Antybiotyki (tetracykliny, fluorochinolony): magnez tworzy z nimi nierozpuszczalne kompleksy i zmniejsza ich wchłanianie. Antybiotyk przyjmuje się co najmniej 2 godziny przed magnezem albo co najmniej 4 godziny po nim (PMID 21942976).
  • Bisfosfoniany (np. alendronian): magnez ogranicza ich wchłanianie. Odstęp wynosi co najmniej 2 godziny.
  • Lewotyroksyna: u 15 zdrowych osób asparaginian magnezu podany razem z lewotyroksyną zmniejszył jej wchłanianie o 12 %, cytrynian o 7 % (nieistotnie statystycznie); autorzy zalecają przyjmować je osobno (PMID 41221788).
  • Diuretyki (leki moczopędne): diuretyki pętlowe i tiazydowe mogą zwiększać utratę magnezu z moczem, a diuretyki oszczędzające potas mogą ją zmniejszać.
  • Inhibitory pompy protonowej (IPP): długotrwałe stosowanie może obniżać poziom magnezu w organizmie.

Łączenie z innymi składnikami

Kontekst łączenia

Magnez i witamina B6 to częsty duet w preparatach, bo oba składniki mają w rejestrze UE odrębne oświadczenia zdrowotne, np. „Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego” i „Witamina B6 pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego”. Dlatego magnez często towarzyszy witaminie B6, a w kontekście kości bywa zestawiany z witaminą D3. Dobór formy nie zmienia zakresu oświadczeń zdrowotnych opisanego wyżej.

Wchłanianie magnezu obniżają duże dawki innych minerałów, błonnik oraz fityniany i szczawiany (związki roślinne wiążące minerały, m.in. w otrębach, nasionach i szpinaku), a podnoszą białko i niektóre węglowodany, np. inulina (PMID 29123461). Preparat z dużą dawką innego minerału lepiej więc przyjąć w innej porze niż magnez.

Magnez: biglicynian (chelat) vs tlenek magnezu

OVEA (biglicynian, chelat z glicyną)Tańsze zamienniki (tlenek magnezu)
Forma chemicznaSól organiczna: magnez związany (chelatowany) z dwiema cząsteczkami glicyny, aminokwasu łagodnego dla przewodu pokarmowegoSól nieorganiczna: tlenek magnezu (MgO), tania w produkcji, o wysokiej zawartości magnezu w przeliczeniu na masę, ale słabo rozpuszczalna
Tolerancja żołądkowo-jelitowaDobra tolerancja; w badaniu Schuette i wsp. (1994) forma diglicynianowa była lepiej tolerowana przez wszystkich uczestników niż tlenekCzęściej powoduje efekt przeczyszczający (rozluźnienie stolca, biegunka), zwłaszcza przy wyższych dawkach, ze względu na niewchłoniętą frakcję w jelicie
Rozpuszczalność i wchłanianieSól organiczna o dobrej rozpuszczalności; u osób z upośledzonym wchłanianiem chelat osiągał istotnie wyższą przyswajalność niż tlenek (Schuette i wsp., 1994)Niska rozpuszczalność; u ogółu zdrowych badanych wchłanianie bywa zbliżone do chelatu, ale u osób wrażliwych wypada słabiej
Dodatkowy składnikNośnikiem jest glicyna, aminokwas obojętny smakowo i łagodny dla żołądka, co dodatkowo poprawia komfort stosowaniaBrak nośnika aminokwasowego; cała korzyść opiera się na zawartości magnezu, bez łagodzącego działania glicyny
Cena vs wartośćWyższa cena jednostkowa rekompensowana lepszą tolerancją i komfortem przy dłuższym stosowaniu, szczególnie u osób z wrażliwym żołądkiemNiższa cena i dużo magnezu na kapsułkę, ale niższa tolerancja może ograniczać przyjmowaną i przyswajaną dawkę w praktyce

Pytania

Czym różni się biglicynian magnezu od tlenku magnezu?

Biglicynian (diglicynian) to magnez związany z dwiema cząsteczkami glicyny; magnez to 14,1 % jego masy. Tlenek ma 60,3 % magnezu, ale słabo się rozpuszcza i u zdrowych ochotników wchłonęło się z niego 4 % magnezu. U 12 osób po operacji jelita oba związki wchłonęły się podobnie, a biglicynian był lepiej tolerowany (PMID 7815675).

Ile magnezu dziennie potrzebuje kobieta?

EFSA ustaliła odpowiednie spożycie magnezu dla dorosłych kobiet na 300 mg dziennie z całej diety (PMID 42109801). Etykiety w UE podają procent RWS liczony od 375 mg; RWS służy do znakowania i nie jest indywidualnym zaleceniem.

Czy magnez można przedawkować?

Magnez z żywności jest bezpiecznie usuwany przez zdrowe nerki. Nadmiar magnezu z suplementów (powyżej górnego poziomu 250 mg na dobę według EFSA) najczęściej powoduje biegunkę, nudności i skurcze brzucha. Przy chorobach nerek magnez z suplementów nie jest wskazany.

Kiedy najlepiej przyjmować magnez?

Wchłanianie poprawia podział dziennej ilości na kilka porcji i przyjmowanie z posiłkiem. Pora dnia ma znaczenie przy lekach: od tetracyklin, fluorochinolonów, bisfosfonianów i lewotyroksyny magnez przyjmuje się w odstępie.

Dlaczego magnez łączy się z witaminą B6?

Magnez i witamina B6 mają w rejestrze UE odrębne oświadczenia zdrowotne. Magnez pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych. Witamina B6 pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych. Każde z tych oświadczeń dotyczy jednego składnika, nie ich połączenia.

Czy magnez pomaga na zmęczenie?

Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Magnez przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego. To oświadczenia zdrowotne z unijnego wykazu.

Czy magnez jest bezpieczny w ciąży?

EFSA nie znalazła dowodów na większe zapotrzebowanie na magnez w ciąży i podczas karmienia; odpowiednie spożycie to, jak u innych kobiet, 300 mg dziennie. Stosowanie konkretnego produktu w tym okresie określa jego etykieta.

Źródła

  1. Mg citrate found more bioavailable than other Mg preparations in a randomised, double-blind study Walker AF, Marakis G, Christie S, Byng M, Magnes Res, 2003
  2. Magnesium bioavailability from magnesium citrate and magnesium oxide Lindberg JS, Zobitz MM, Poindexter JR, Pak CY, J Am Coll Nutr, 1990
  3. Bioavailability of US commercial magnesium preparations Firoz M, Graber M, Magnes Res, 2001
  4. Assessment of bioavailability of Mg from Mg citrate and Mg oxide by measuring urinary excretion in Mg-saturated subjects Werner T i wsp., Magnes Res, 2019
  5. Bioavailability of magnesium diglycinate vs magnesium oxide in patients with ileal resection Schuette SA, Lashner BA, Janghorbani M, JPEN J Parenter Enteral Nutr, 1994
  6. Comparative Clinical Study on Magnesium Absorption and Side Effects After Oral Intake of Microencapsulated Magnesium (MAGSHAPE Microcapsules) Versus Other Magnesium Sources Pajuelo D i wsp., Nutrients, 2024
Pokaż wszystkie źródła (25)
  1. Bioavailability of magnesium food supplements: A systematic review Pardo MR i wsp., Nutrition, 2021
  2. Intestinal Absorption and Factors Influencing Bioavailability of Magnesium: An Update Schuchardt JP, Hahn A, Curr Nutr Food Sci, 2017
  3. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for magnesium EFSA NDA Panel, EFSA J, 2015
  4. Safety of magnesium l-threonate as a novel food pursuant to regulation (EU) 2015/2283 and bioavailability of magnesium from this source in the context of Directive 2002/46/EC EFSA NDA Panel, EFSA J, 2024
  5. Evaluation of di-magnesium malate, used as a novel food ingredient and as a source of magnesium in foods for the general population, food supplements, total diet replacement for weight control and food for special medical purposes EFSA ANS Panel, EFSA J, 2018
  6. Influence of the consumption pattern of magnesium from magnesium-rich mineral water on magnesium bioavailability Sabatier M i wsp., Br J Nutr, 2011
  7. Meal effect on magnesium bioavailability from mineral water in healthy women Sabatier M, Arnaud MJ, Kastenmayer P, Rytz A, Barclay DV, Am J Clin Nutr, 2002
  8. Single Center, Open-Label, Randomized Crossover Trial on Drug-Drug Interactions of Levothyroxine/Magnesium-Citrate and Levothyroxine/Magnesium-Aspartate in Healthy Subjects: The ThyroMag Trial Attinger MC i wsp., Clin Transl Sci, 2025
  9. Clinically significant drug interactions with antacids: an update Ogawa R, Echizen H, Drugs, 2011
  10. Magnesium Bisglycinate Supplementation in Healthy Adults Reporting Poor Sleep: A Randomized, Placebo-Controlled Trial Schuster J, Cycelskij I, Lopresti A, Hahn A, Nat Sci Sleep, 2025
  11. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a Systematic Review & Meta-Analysis Mah J, Pitre T, BMC Complement Med Ther, 2021
  12. Evaluating the effect of magnesium and magnesium plus vitamin B6 supplement on the severity of premenstrual syndrome Fathizadeh N i wsp., Iran J Nurs Midwifery Res, 2010
  13. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012: wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych EUR-Lex
  14. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII: referencyjne wartości spożycia EUR-Lex
  15. Dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów żywnościowych, art. 8: znakowanie ilości EUR-Lex
  16. Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the SCF and the EFSA NDA Panel EFSA, wersja 11, 2025
  17. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to magnesium EFSA Journal 2009;7(9):1216
  18. Magnesium: Fact Sheet for Health Professionals NIH Office of Dietary Supplements (USA)
  19. Magnesium in diet MedlinePlus (USA)