EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) uznała 300 mg magnezu dziennie z całej diety za odpowiednie spożycie dla kobiet, czyli ilość wystarczającą dla zdrowych osób, także w ciąży i podczas karmienia. Etykiety podają procent RWS (referencyjnej wartości spożycia) liczony od 375 mg, a górny poziom dla magnezu z suplementów to według EFSA 250 mg dziennie.
Mechanizm
Kofaktor setek reakcji w komórce
Magnez to czwarty pod względem ilości pierwiastek mineralny w organizmie człowieka. Jest kofaktorem, czyli pomocnikiem enzymów, w ponad 300 reakcjach, między innymi w przemianie energii. Cząsteczka ATP, energetyczna waluta komórki, jest biologicznie czynna głównie w połączeniu z magnezem (kompleks Mg-ATP). Dlatego niedobór magnezu często odczuwamy jako uporczywe zmęczenie i spadek sił. Objawy i przyczyny opisuje wpis niedobór magnezu: objawy i suplementacja.
- Uczestniczy w syntezie białka i kwasów nukleinowych oraz w prawidłowym podziale komórek.
- Reguluje transport jonów wapnia, potasu i sodu przez błony komórkowe, współtworząc równowagę elektrolitową.
- Bierze udział w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, czyli w przekazywaniu sygnału z nerwu do mięśnia.
Formy magnezu: ile w nich magnezu i jak się wchłaniają
W suplemencie magnez jest zawsze częścią związku, np. cytrynianu (soli kwasu cytrynowego), diglicynianu (połączenia z aminokwasem glicyną) albo tlenku. Od związku zależy, ile magnezu jest w gramie i jak łatwo się rozpuszcza. Odsetki w tabeli wyliczyliśmy z mas cząsteczkowych czystych, bezwodnych związków.
| Forma | Magnez w związku | Co pokazały badania wchłaniania u ludzi |
|---|---|---|
| Tlenek | 60,3 % | U zdrowych ochotników wchłonęło się 4 % magnezu (PMID 11794633). Po 60 dniach nie różnił się od placebo (PMID 14596323). W wodzie prawie się nie rozpuszcza (PMID 2407766). |
| Cytrynian | 16,2 % | W wodzie rozpuszcza się w 55 % (PMID 2407766). U 46 zdrowych osób dał najwyższe stężenie magnezu w surowicy po 1 i po 60 dniach (PMID 14596323). Po dawce 400 mg podniósł magnez w moczu i osoczu, a tlenek nie (PMID 32162607). |
| Diglicynian (bisglicynian) | 14,1 % | U 12 osób po resekcji (usunięciu części) jelita krętego wchłonął się jak tlenek (23,5 % i 22,8 %) i był lepiej tolerowany (PMID 7815675). U 40 zdrowych osób jedna dawka nie podniosła istotnie magnezu w osoczu (PMID 39770988; badanie sfinansował producent konkurencyjnej, mikrokapsułkowanej formy). |
| Mleczan; chlorek; asparaginian | 12,0 %; 25,5 % (sześciowodny: 12,0 %); 8,4 % | Wchłanianie podobne dla tych trzech soli i wyższe niż z tlenku (PMID 11794633). |
| Jabłczan | 15,5 % | Brak pomiaru u ludzi w PubMed. Według EFSA magnez z jabłczanu dimagnezowego byłby dostępny jak z innych dopuszczonych soli (PMID 32625931). |
| L-treonian | 8,3 % | EFSA uznała magnez z L-treonianu za biodostępny, czyli wchłaniany i wykorzystywany przez organizm, na podstawie m.in. jednego badania u ludzi (PMID 38481468). |
Przegląd 14 badań z 2021 r. pokazał, że formy nieorganiczne wchłaniają się gorzej niż organiczne, odsetek wchłaniania zależy od dawki, a u zdrowych osób bez niedoboru każda forma utrzymuje prawidłowy poziom magnezu (PMID 34111673). Według innego przeglądu rodzaj soli ma mniejsze znaczenie, niż się zwykle uważa; więcej zależy od dawki i zasobów magnezu w organizmie (PMID 29123461). Glicynian i cytrynian porównuje wpis Glicynian magnezu: dla kogo, ile i czym różni się od cytrynianu.
Badania
Oświadczenia zdrowotne z unijnego wykazu
Dla magnezu Unia Europejska dopuściła w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 dziesięć oświadczeń zdrowotnych:
- Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.
- Magnez pomaga w utrzymaniu równowagi elektrolitowej.
- Magnez przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego.
- Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego.
- Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni.
- Magnez pomaga w prawidłowej syntezie białka.
- Magnez pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych.
- Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych kości.
- Magnez pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów.
- Magnez odgrywa rolę w procesie podziału komórek.
Oświadczenia wolno stosować przy produktach, które są co najmniej źródłem magnezu (15 % RWS na wskazaną porcję, zał. XIII do rozporządzenia 1169/2011). Poza tą listą nie formułujemy innych twierdzeń o działaniu.
Co pokazały badania u ludzi
Sen
Dorośli ze słabym snem dostawali 250 mg magnezu dziennie (bisglicynian) albo placebo. Po 4 tygodniach wynik w skali nasilenia bezsenności spadł o 3,9 punktu, po placebo o 2,3. Efekt był mały: d Cohena, czyli miara wielkości efektu, wyniosło 0,2 (PMID 40918053).
Sen u osób starszych
W metaanalizie, czyli zbiorczym opracowaniu tych badań, starsze osoby z bezsennością zasypiały po magnezie średnio o 17 minut szybciej niż po placebo, przy dowodach niskiej i bardzo niskiej jakości (PMID 33865376).
Dolegliwości przed miesiączką
W badaniu z Iranu kobiety z rozpoznanym zespołem napięcia przedmiesiączkowego (PMS) dostawały magnez, magnez z witaminą B6 albo placebo. Wynik objawów spadł we wszystkich grupach, najbardziej po magnezie z B6 (PMID 22069417). Dawki i formy z badań nad PMS zestawiają wpis Magnez a PMS i tekst w Edukacji Magnez a PMS: formy, biodostępność i dawki w badaniach.
To streszczenie publikacji naukowych o składniku, nie informacja o działaniu produktów ze sklepu; przy produktach używamy tylko oświadczeń z unijnego wykazu.
Stosowanie
Jak czytać etykietę
Etykieta podaje ilość magnezu w porcji dziennej w miligramach i jako procent RWS (dyrektywa 2002/46/WE, art. 8). RWS, czyli referencyjna wartość spożycia, wynosi dla magnezu 375 mg (rozporządzenie 1169/2011, zał. XIII) i służy do porównywania produktów, a nie jako indywidualne zalecenie.
- Magnez a masa związku. „500 mg cytrynianu magnezu” to nie 500 mg magnezu: bezwodny cytrynian ma 16,2 % magnezu, więc daje ok. 81 mg. Porównuj produkty po miligramach samego magnezu, czyli magnezu elementarnego, z tabeli składu.
- Procent RWS. Miligramy magnezu w porcji dzielisz przez 375 i mnożysz przez 100: 150 mg to 40 % RWS.
- Kilka form w kapsułce. Składniki są wymienione od największej masy, a tabela podaje łączną ilość magnezu.
Pora, porcje i posiłek
Wchłanianie zależy od podziału dziennej ilości i od posiłku. Magnez z wody mineralnej wypity w 7 porcjach wchłonął się w 50,7 %, a w 2 porcjach w 32,4 % (12 mężczyzn, PMID 21473800); z posiłkiem w 52,3 %, bez posiłku w 45,7 % (10 kobiet, PMID 11756061). Odstępy od leków podaje sekcja Bezpieczeństwo, a szczegóły wpis Kiedy brać magnez: rano czy wieczorem.
Magnez w sklepie
Produkty z magnezem są w trzech podkategoriach: Cytrynian magnezu, Diglicynian i treonian magnezu oraz Magnez w kilku formach. Każda karta podaje miligramy magnezu w porcji dziennej, % RWS i pełny skład z etykiety. Przykłady form z tabeli: Yango Diglicynian magnezu (kapsułki), Now Foods Cytrynian magnezu w proszku (sam cytrynian) i LABS212 L-treonian magnezu Magtein (2 000 mg związku, w tym 144 mg magnezu).
Bezpieczeństwo
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Magnez z diety jest usuwany przez zdrowe nerki i nie stwarza ryzyka nadmiaru. Inaczej jest z magnezem z suplementów i leków, dla którego ustalono górny tolerowany poziom spożycia.
- Górny poziom z suplementów: dla magnezu z suplementów, wody i żywności wzbogacanej (sole, które łatwo rozpadają się na jony, np. chlorek, mleczan i asparaginian, oraz tlenek) wynosi według EFSA 250 mg na dobę dla dorosłych (w USA NIH podaje 350 mg); nie obejmuje magnezu z jedzenia. Po przekroczeniu najczęściej pojawiają się biegunka, nudności i skurcze brzucha.
- Niewydolność nerek: przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność nerek, w której wydalanie magnezu jest upośledzone, co grozi hipermagnezemią, czyli nadmiarem magnezu we krwi; magnez z suplementów nie jest wtedy wskazany.
- Zaburzenia rytmu i bloki serca: ostrożność u osób z blokiem przedsionkowo-komorowym (zaburzeniem przewodzenia impulsu w sercu) i innymi ciężkimi zaburzeniami przewodzenia.
- Miastenia: wysokie dawki magnezu mogą nasilać osłabienie mięśni, wymagana ostrożność.
- Efekt przeczyszczający: formy słabiej wchłaniane (np. tlenek, węglan) częściej rozluźniają stolec.
- Ciąża i karmienie piersią: EFSA przyjęła dla kobiet w ciąży i karmiących to samo odpowiednie spożycie, 300 mg dziennie (PMID 42109801). Opinia EFSA o L-treonianie magnezu (2024) nie obejmowała kobiet w ciąży i karmiących (PMID 38481468). Stosowanie konkretnego produktu określa jego etykieta.
Interakcje
- Antybiotyki (tetracykliny, fluorochinolony): magnez tworzy z nimi nierozpuszczalne kompleksy i zmniejsza ich wchłanianie. Antybiotyk przyjmuje się co najmniej 2 godziny przed magnezem albo co najmniej 4 godziny po nim (PMID 21942976).
- Bisfosfoniany (np. alendronian): magnez ogranicza ich wchłanianie. Odstęp wynosi co najmniej 2 godziny.
- Lewotyroksyna: u 15 zdrowych osób asparaginian magnezu podany razem z lewotyroksyną zmniejszył jej wchłanianie o 12 %, cytrynian o 7 % (nieistotnie statystycznie); autorzy zalecają przyjmować je osobno (PMID 41221788).
- Diuretyki (leki moczopędne): diuretyki pętlowe i tiazydowe mogą zwiększać utratę magnezu z moczem, a diuretyki oszczędzające potas mogą ją zmniejszać.
- Inhibitory pompy protonowej (IPP): długotrwałe stosowanie może obniżać poziom magnezu w organizmie.
Łączenie z innymi składnikami
Kontekst łączenia
Magnez i witamina B6 to częsty duet w preparatach, bo oba składniki mają w rejestrze UE odrębne oświadczenia zdrowotne, np. „Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego” i „Witamina B6 pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego”. Dlatego magnez często towarzyszy witaminie B6, a w kontekście kości bywa zestawiany z witaminą D3. Dobór formy nie zmienia zakresu oświadczeń zdrowotnych opisanego wyżej.
Wchłanianie magnezu obniżają duże dawki innych minerałów, błonnik oraz fityniany i szczawiany (związki roślinne wiążące minerały, m.in. w otrębach, nasionach i szpinaku), a podnoszą białko i niektóre węglowodany, np. inulina (PMID 29123461). Preparat z dużą dawką innego minerału lepiej więc przyjąć w innej porze niż magnez.
Magnez: biglicynian (chelat) vs tlenek magnezu
| OVEA (biglicynian, chelat z glicyną) | Tańsze zamienniki (tlenek magnezu) | |
|---|---|---|
| Forma chemiczna | Sól organiczna: magnez związany (chelatowany) z dwiema cząsteczkami glicyny, aminokwasu łagodnego dla przewodu pokarmowego | Sól nieorganiczna: tlenek magnezu (MgO), tania w produkcji, o wysokiej zawartości magnezu w przeliczeniu na masę, ale słabo rozpuszczalna |
| Tolerancja żołądkowo-jelitowa | Dobra tolerancja; w badaniu Schuette i wsp. (1994) forma diglicynianowa była lepiej tolerowana przez wszystkich uczestników niż tlenek | Częściej powoduje efekt przeczyszczający (rozluźnienie stolca, biegunka), zwłaszcza przy wyższych dawkach, ze względu na niewchłoniętą frakcję w jelicie |
| Rozpuszczalność i wchłanianie | Sól organiczna o dobrej rozpuszczalności; u osób z upośledzonym wchłanianiem chelat osiągał istotnie wyższą przyswajalność niż tlenek (Schuette i wsp., 1994) | Niska rozpuszczalność; u ogółu zdrowych badanych wchłanianie bywa zbliżone do chelatu, ale u osób wrażliwych wypada słabiej |
| Dodatkowy składnik | Nośnikiem jest glicyna, aminokwas obojętny smakowo i łagodny dla żołądka, co dodatkowo poprawia komfort stosowania | Brak nośnika aminokwasowego; cała korzyść opiera się na zawartości magnezu, bez łagodzącego działania glicyny |
| Cena vs wartość | Wyższa cena jednostkowa rekompensowana lepszą tolerancją i komfortem przy dłuższym stosowaniu, szczególnie u osób z wrażliwym żołądkiem | Niższa cena i dużo magnezu na kapsułkę, ale niższa tolerancja może ograniczać przyjmowaną i przyswajaną dawkę w praktyce |
Pytania
Czym różni się biglicynian magnezu od tlenku magnezu?
Biglicynian (diglicynian) to magnez związany z dwiema cząsteczkami glicyny; magnez to 14,1 % jego masy. Tlenek ma 60,3 % magnezu, ale słabo się rozpuszcza i u zdrowych ochotników wchłonęło się z niego 4 % magnezu. U 12 osób po operacji jelita oba związki wchłonęły się podobnie, a biglicynian był lepiej tolerowany (PMID 7815675).
Ile magnezu dziennie potrzebuje kobieta?
EFSA ustaliła odpowiednie spożycie magnezu dla dorosłych kobiet na 300 mg dziennie z całej diety (PMID 42109801). Etykiety w UE podają procent RWS liczony od 375 mg; RWS służy do znakowania i nie jest indywidualnym zaleceniem.
Czy magnez można przedawkować?
Magnez z żywności jest bezpiecznie usuwany przez zdrowe nerki. Nadmiar magnezu z suplementów (powyżej górnego poziomu 250 mg na dobę według EFSA) najczęściej powoduje biegunkę, nudności i skurcze brzucha. Przy chorobach nerek magnez z suplementów nie jest wskazany.
Kiedy najlepiej przyjmować magnez?
Wchłanianie poprawia podział dziennej ilości na kilka porcji i przyjmowanie z posiłkiem. Pora dnia ma znaczenie przy lekach: od tetracyklin, fluorochinolonów, bisfosfonianów i lewotyroksyny magnez przyjmuje się w odstępie.
Dlaczego magnez łączy się z witaminą B6?
Magnez i witamina B6 mają w rejestrze UE odrębne oświadczenia zdrowotne. Magnez pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych. Witamina B6 pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych. Każde z tych oświadczeń dotyczy jednego składnika, nie ich połączenia.
Czy magnez pomaga na zmęczenie?
Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Magnez przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego. To oświadczenia zdrowotne z unijnego wykazu.
Czy magnez jest bezpieczny w ciąży?
EFSA nie znalazła dowodów na większe zapotrzebowanie na magnez w ciąży i podczas karmienia; odpowiednie spożycie to, jak u innych kobiet, 300 mg dziennie. Stosowanie konkretnego produktu w tym okresie określa jego etykieta.
Źródła
- Mg citrate found more bioavailable than other Mg preparations in a randomised, double-blind study Walker AF, Marakis G, Christie S, Byng M, Magnes Res, 2003
- Magnesium bioavailability from magnesium citrate and magnesium oxide Lindberg JS, Zobitz MM, Poindexter JR, Pak CY, J Am Coll Nutr, 1990
- Bioavailability of US commercial magnesium preparations Firoz M, Graber M, Magnes Res, 2001
- Assessment of bioavailability of Mg from Mg citrate and Mg oxide by measuring urinary excretion in Mg-saturated subjects Werner T i wsp., Magnes Res, 2019
- Bioavailability of magnesium diglycinate vs magnesium oxide in patients with ileal resection Schuette SA, Lashner BA, Janghorbani M, JPEN J Parenter Enteral Nutr, 1994
- Comparative Clinical Study on Magnesium Absorption and Side Effects After Oral Intake of Microencapsulated Magnesium (MAGSHAPE Microcapsules) Versus Other Magnesium Sources Pajuelo D i wsp., Nutrients, 2024
Pokaż wszystkie źródła (25)
- Bioavailability of magnesium food supplements: A systematic review Pardo MR i wsp., Nutrition, 2021
- Intestinal Absorption and Factors Influencing Bioavailability of Magnesium: An Update Schuchardt JP, Hahn A, Curr Nutr Food Sci, 2017
- Scientific Opinion on Dietary Reference Values for magnesium EFSA NDA Panel, EFSA J, 2015
- Safety of magnesium l-threonate as a novel food pursuant to regulation (EU) 2015/2283 and bioavailability of magnesium from this source in the context of Directive 2002/46/EC EFSA NDA Panel, EFSA J, 2024
- Evaluation of di-magnesium malate, used as a novel food ingredient and as a source of magnesium in foods for the general population, food supplements, total diet replacement for weight control and food for special medical purposes EFSA ANS Panel, EFSA J, 2018
- Influence of the consumption pattern of magnesium from magnesium-rich mineral water on magnesium bioavailability Sabatier M i wsp., Br J Nutr, 2011
- Meal effect on magnesium bioavailability from mineral water in healthy women Sabatier M, Arnaud MJ, Kastenmayer P, Rytz A, Barclay DV, Am J Clin Nutr, 2002
- Single Center, Open-Label, Randomized Crossover Trial on Drug-Drug Interactions of Levothyroxine/Magnesium-Citrate and Levothyroxine/Magnesium-Aspartate in Healthy Subjects: The ThyroMag Trial Attinger MC i wsp., Clin Transl Sci, 2025
- Clinically significant drug interactions with antacids: an update Ogawa R, Echizen H, Drugs, 2011
- Magnesium Bisglycinate Supplementation in Healthy Adults Reporting Poor Sleep: A Randomized, Placebo-Controlled Trial Schuster J, Cycelskij I, Lopresti A, Hahn A, Nat Sci Sleep, 2025
- Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a Systematic Review & Meta-Analysis Mah J, Pitre T, BMC Complement Med Ther, 2021
- Evaluating the effect of magnesium and magnesium plus vitamin B6 supplement on the severity of premenstrual syndrome Fathizadeh N i wsp., Iran J Nurs Midwifery Res, 2010
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012: wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych EUR-Lex
- Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII: referencyjne wartości spożycia EUR-Lex
- Dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów żywnościowych, art. 8: znakowanie ilości EUR-Lex
- Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the SCF and the EFSA NDA Panel EFSA, wersja 11, 2025
- Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to magnesium EFSA Journal 2009;7(9):1216
- Magnesium: Fact Sheet for Health Professionals NIH Office of Dietary Supplements (USA)
- Magnesium in diet MedlinePlus (USA)








