Selen to pierwiastek śladowy, którego organizm potrzebuje w niewielkich, ściśle określonych ilościach. Działa poprzez selenoproteiny, czyli białka, w które się wbudowuje. Należą do nich peroksydazy glutationowe, które neutralizują wolne rodniki, oraz dejodynazy biorące udział w przemianie hormonów tarczycy. Zgodnie z autoryzowanym oświadczeniem zdrowotnym selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy oraz w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a także pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. W OVEA wybieramy formę organiczną, czyli L-selenometioninę, która jest dobrze przyswajalna i magazynowana w tkankach.
01 Szybkie fakty
- Nazwa chemiczna
- Selen (Se), pierwiastek śladowy
- Klasa związku
- Mikroelement; funkcjonuje jako selenocysteina w selenoproteinach
- Pochodzenie
- Dieta (orzechy brazylijskie, ryby, podroby, jaja, zboża); zawartość zależy od gleby
- Forma w suplementach
- L-selenometionina (organiczna), selenometionina z drożdży; formy nieorganiczne: selenian i selenin sodu
- Forma w OVEA
- L-selenometionina
- Działanie
- Pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy i odporności oraz chroni komórki przed stresem oksydacyjnym
02 Jak działa Selen
Selenoproteiny: jak selen działa w organizmie
Selen sam w sobie jest pierwiastkiem; jego rola realizuje się dopiero po wbudowaniu w białka. Powstaje wówczas selenocysteina, aminokwas tworzący centrum aktywne białek zwanych selenoproteinami. To właśnie dzięki nim selen pełni swoje funkcje w organizmie.
- Peroksydazy glutationowe (GPx) rozkładają nadtlenek wodoru i nadtlenki lipidów do nieszkodliwych produktów, pomagając chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
- Dejodynazy jodotyroninowe (DIO): selenozależne enzymy uczestniczące w przemianie hormonów tarczycy, m.in. w przekształcaniu tyroksyny (T4) w aktywną trijodotyroninę (T3).
- Selenoproteina P transportuje selen w osoczu i pełni rolę magazynu rozprowadzającego pierwiastek do tkanek.
Tarczyca i selenoproteiny
Tarczyca należy do narządów o najwyższej zawartości selenu w przeliczeniu na gram tkanki. To właśnie tam działają selenozależne dejodynazy, które uczestniczą w przemianie hormonów tarczycy. Dlatego selen pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy.
Ochrona antyoksydacyjna i odporność
Peroksydazy glutationowe to jedna z linii obrony komórek przed wolnymi rodnikami. W ten sposób selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Pierwiastek wspiera również prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
03 Właściwości i korzyści
Zgodnie z autoryzowanymi oświadczeniami zdrowotnymi selen:
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy,
- pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego,
- pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.
To trzy obszary, w których rola selenu jest dobrze opisana i potwierdzona. Kluczem jest odpowiednia, a nie maksymalna dawka. Selen najlepiej działa w organizmie utrzymywany w równowadze.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Selen rzadko stosuje się w izolacji. Najlepiej działa jako element szerszej układanki składników. Najczęściej towarzyszą mu:
- Jod: selen i jod współpracują w przemianie hormonów tarczycy.
- Witamina E i cynk wspólnie wspierają ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym, działając w różnych miejscach tego procesu.
- Cynk i biotyna: częste towarzystwo selenu w preparatach wspierających kondycję włosów, skóry i paznokci.
W OVEA znajdziesz selen m.in. w Kompleksie Włosy Skóra Paznokcie. Zalecane zakresy podaży selenu w okresie przygotowania do ciąży, obok jodu i cynku, przytaczamy w osobnym artykule. Zobacz też: przygotowania do ciąży. Zalecane zakresy podaży selenu w okresie przygotowania do ciąży, obok jodu i cynku, przytaczamy w osobnym artykule. przygotowania do ciąży. Wybór formy i zestawienia składników nie zmienia zakresu autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych: selen w każdym z nich pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy i układu odpornościowego oraz pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.
Wąskie okno bezpieczeństwa
Selen ma wąskie okno bezpieczeństwa: odległość między dawką korzystną a nadmierną jest niewielka. Dlatego suplement warto traktować jako uzupełnienie diety, a nie sposób na przyjmowanie pierwiastka „na zapas”. Łączną ilość selenu z diety i suplementów warto kontrolować.
Objawy nadmiaru
Przewlekły nadmiar selenu może paradoksalnie powodować objawy odwrotne do oczekiwanych: łamliwość i wypadanie paznokci oraz włosów, a także czosnkowy zapach z ust, metaliczny posmak, wysypkę, nudności, biegunkę, zmęczenie i zaburzenia neurologiczne. Zobacz też: wypadanie paznokci oraz włosów. Zobacz też: wypadanie paznokci oraz włosów.
Orzechy brazylijskie
Orzechy brazylijskie są bardzo zasobne w selen. Przy regularnym ich spożyciu łatwo pokryć, a nawet przekroczyć zapotrzebowanie, dlatego warto to uwzględnić przy planowaniu suplementacji.
Nadwrażliwość i interakcje
Nie stosować przy nadwrażliwości na selen lub którykolwiek składnik preparatu. Unikaj łączenia kilku źródeł selenu (suplementy, produkty wzbogacane) bez kontroli łącznej dawki. Selen i jod współpracują w przemianie hormonów tarczycy. Przy chorobach tarczycy lub leczeniu hormonalnym suplementację należy ustalić z lekarzem.
Ciąża, karmienie i choroby przewlekłe
Selen jest pierwiastkiem niezbędnym także w ciąży, jednak ze względu na wąskie okno bezpieczeństwa suplementację w tym okresie należy prowadzić wyłącznie po konsultacji ze specjalistą i zgodnie z zaleceniami dotyczącymi ciąży oraz karmienia piersią. W przypadku przyjmowania leków oraz chorób przewlekłych (zwłaszcza tarczycy i nerek) przed rozpoczęciem suplementacji zalecana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.
Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Zbilansowana dieta i zdrowy tryb życia są podstawą prawidłowego funkcjonowania organizmu.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Forma i przyswajalność
OVEA stosuje L-selenometioninę, organiczną formę selenu, która jest dobrze wchłaniana i skutecznie magazynowana w tkankach. Formy nieorganiczne (seleniny i seleniany sodu) również są przyswajalne, ale słabiej zatrzymywane w organizmie.
Jak przyjmować
- Selen można przyjmować o dowolnej porze dnia, najlepiej w trakcie posiłku.
- Nie łącz kilku źródeł selenu bez kontroli łącznej dawki.
- Jeśli regularnie jadasz orzechy brazylijskie, uwzględnij je przy planowaniu suplementacji.
W przypadku wątpliwości dotyczących dawkowania (zwłaszcza przy chorobach tarczycy lub nerek, w ciąży i podczas karmienia) skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
06 Najczęstsze pytania
W jakiej formie selen jest najlepiej przyswajalny?
Jaką rolę pełni selen w pracy tarczycy?
Czy selen można przedawkować?
Czy orzechy brazylijskie mogą zastąpić suplement selenu?
Dlaczego selen łączy się z witaminą E i cynkiem?
Czy selen jest bezpieczny w ciąży?
07 Źródła naukowe
- Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium
- The Effect of Dietary Supplements on Male Infertility in Terms of Pregnancy, Live Birth, and Sperm Parameters: A Systematic Review and Meta-Analysis
- Selenium and the control of thyroid hormone metabolism
- Dose-response association between circulating selenium and blood pressure: a systematic review and meta-analysis
- The Impact of Selenium Exposure During Pregnancy on Risk for Miscarriage: A Systematic Review
