Leksykon

Soplówka jeżowata

Hericium erinaceus (ang. lion’s mane, jap. yamabushitake)

Grzyb Hericium erinaceus (lion’s mane): owocnik i grzybnia w suplementach, dawki z pięciu badań klinicznych, bezpieczeństwo i ochrona gatunku w Polsce.

Aktualizacja 25.10.2026 · 9 źródeł · 7 min czytania

Soplówka jeżowata
Pochodzenie
Jadalny grzyb nadrzewny Hericium erinaceus z rodziny soplówkowatych; gatunek uprawny, w Polsce dziko rosnące okazy pod ochroną ścisłą
Forma w suplementach
Sproszkowany owocnik, ekstrakt z owocników (np. DER 20:1) albo grzybnia; w OVEA 500 mg grzybni w kapsułce i 50 mg ekstraktu w porcji dziennej
Dawki w badaniach
Od 1,05 g grzybni do 3,2 g sproszkowanego owocnika na dobę, przez 28 dni do 49 tygodni
Oświadczenia UE
Brak w wykazie
Produkty w sklepie
2 produkty

Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus, po angielsku lion’s mane) to jadalny grzyb, który rośnie na pniach martwych drzew liściastych i tworzy białe owocniki z długimi, zwisającymi kolcami. To gatunek uprawny, a w Polsce dziko rosnące okazy są pod ochroną ścisłą. W suplementach występuje jako sproszkowany owocnik, ekstrakt z owocników albo grzybnia, czyli sieć strzępek, z której owocnik wyrasta.

Mechanizm

Grzyb, owocnik i grzybnia

Soplówka jeżowata należy do rodziny soplówkowatych (Hericiaceae). Występuje na całej półkuli północnej, najliczniej w Azji Wschodniej, gdzie od stuleci ludzie ją jedzą i stosują w tradycyjnej medycynie chińskiej. Inne nazwy to m.in. yamabushitake, monkey head i pom pom (LiverTox, NIH). W Polsce dziko rosnące okazy chroni rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 1, lp. 49).

Owocnik to widoczna część grzyba, ta z kolcami, którą się je. Grzybnia to sieć strzępek w drewnie albo w pożywce, z której owocnik wyrasta. W suplementach występują obie. W badaniu Li 2020 grzybnię hodowano w pożywce płynnej w fermentorach, a potem liofilizowano (pełny tekst).

Co zawiera

W soplówce oznaczono herycenony, erinacyny (związki z grupy terpenoidów), beta-glukany i inne polisacharydy, kwasy fenolowe, lektyny, sterole oraz aminokwas ergotioneinę (LiverTox, NIH). Herycenony wyizolowano z owocników, a erinacyny z hodowanej grzybni (Nagano 2010). Skład kapsułki zależy więc od tego, z której części grzyba pochodzi surowiec. W badaniu Li 2020 grzybnię standaryzowano na 5 mg erinacyny A w 1 g.

Badania na komórkach i zwierzętach

Badania laboratoryjne soplówki dotyczą głównie czynnika wzrostu nerwów (NGF). U szczurów erinacyny przechodziły przez barierę krew-mózg, a w badaniach na zwierzętach mierzono syntezę NGF oraz wyniki testów czujności i uczenia się. Według bazy LiverTox większość wyników tego typu pochodzi z hodowli komórkowych i badań na zwierzętach, a u ludzi ich nie stwierdzono (LiverTox, NIH). Badania kliniczne z następnej sekcji mierzyły wyniki testów poznawczych i kwestionariuszy.

Badania

Co mówią badania

Pięć badań klinicznych z grupą placebo opisanych niżej objęło od 30 do 49 osób i trwało od 28 dni do 49 tygodni. Dwa używały sproszkowanego owocnika, jedno grzybni, a w dwóch surowiec opisano jako suszony proszek z soplówki albo mieszankę producenta.

30 osób w wieku 50–80 lat

Japonia, 2009

Uczestnicy mieli rozpoznane łagodne zaburzenia poznawcze. Grupa soplówki przez 16 tygodni przyjmowała 3 razy dziennie po 4 tabletki 250 mg z 96 % suszonego proszku z soplówki, czyli 3 g tabletek na dobę. W 8., 12. i 16. tygodniu wynik w skali funkcji poznawczych opartej na zmodyfikowanej skali Hasegawy (HDS-R) był istotnie wyższy niż w grupie placebo. Cztery tygodnie po odstawieniu wynik istotnie spadł. Badania laboratoryjne nie wykazały działań niepożądanych (Mori 2009, PubMed).

34 zdrowe osoby powyżej 50. roku życiaanaliza 31

Japonia, 2019

Średni wiek wynosił 61,8 roku w grupie soplówki i 60,8 roku w grupie placebo. Przez 12 tygodni uczestnicy przyjmowali 4 porcje preparatu dziennie, każdą z 0,8 g sproszkowanego owocnika (3,2 g na dobę), albo placebo. Po 12 tygodniach średni wynik testu MMSE (skala 0–30 pkt) wynosił 30,00 pkt w grupie soplówki i 29,53 pkt w grupie placebo. Różnica w przebiegu w czasie była istotna (p = 0,029). Test pamięci wzrokowej Bentona i test par słownych S-PA nie różniły grup (Saitsu 2019, PubMed; pełny tekst).

30 kobiet w wieku około 40 latanaliza 26

Japonia, 2010

Uczestniczki zgłaszały różne niespecyficzne dolegliwości bez rozpoznanej choroby. Przez 4 tygodnie jadły 4 ciastka dziennie, każde z 0,5 g sproszkowanego owocnika (2 g na dobę), albo ciastka placebo. Skala CES-D mierzy nasilenie objawów depresyjnych. W grupie soplówki jej wynik spadł z 13,9 do 10,3 pkt (p = 0,033 względem startu), ale zmiana nie różniła się istotnie od placebo. Wskaźnik menopauzalny Kuppermana spadł w obu grupach podobnie: z 16,5 do 11,2 pkt przy soplówce i z 17,1 do 11,1 pkt przy placebo. Jakość snu (PSQI) nie różniła grup. W dwóch pozycjach indeksu dolegliwości ICI, w tym w kołataniu serca, wynik był istotnie niższy niż w placebo (Nagano 2010, PubMed; pełny tekst).

41 zdrowych osób w wieku 18–45 lat

Wielka Brytania, 2023

Uczestnicy przez 28 dni przyjmowali 3 kapsułki po 600 mg firmowej mieszanki z soplówki (1,8 g dziennie) albo placebo. Godzinę po pierwszej dawce grupa soplówki szybciej wykonywała test Stroopa (p = 0,005). Po 28 dniach subiektywny stres był niższy w grupie soplówki, ale różnica nie osiągnęła progu istotności (p = 0,051). Większość pozostałych testów poznawczych nie różniła grup, a w dwóch zadaniach zapamiętywania słów lepszy wynik miała grupa placebo (Docherty 2023, PubMed; pełny tekst).

49 osób z łagodną postacią choroby Alzheimera

Tajwan, 2020

Grupa badana przez 49 tygodni przyjmowała 3 kapsułki dziennie po 350 mg grzybni z 5 mg erinacyny A w 1 g, czyli 1,05 g grzybni na dobę. Badanie ukończyło 41 osób. Po 49 tygodniach wynik testu MMSE wzrósł istotnie w grupie grzybni, a wynik testu CASI spadł istotnie w grupie placebo. Skala złożonych czynności dnia codziennego (IADL) różniła grupy istotnie (Li 2020, PubMed).

To streszczenie publikacji naukowych o składniku, nie informacja o działaniu produktów ze sklepu; przy produktach używamy tylko oświadczeń z unijnego wykazu.

Stosowanie

Formy w suplementach

  • Sproszkowany owocnik: suszony i zmielony owocnik. W badaniach Nagano 2010 i Saitsu 2019 podawano 2 g i 3,2 g na dobę.
  • Ekstrakt z owocników: na etykiecie z proporcją DER, np. 20:1, czyli 20 części suszonego surowca na 1 część ekstraktu.
  • Grzybnia: hodowana sieć strzępek. W badaniu Li 2020 podawano 1,05 g na dobę.
  • Grzybnia standaryzowana na erinacynę A: w badaniu Li 2020 zawierała 5 mg erinacyny A w 1 g.

Dawki w badaniach

W pięciu badaniach klinicznych z sekcji wyżej dawki wynosiły od 1,05 g grzybni (Li 2020) do 3,2 g sproszkowanego owocnika (Saitsu 2019) na dobę. Pozostałe badania używały 1,8 g mieszanki (Docherty 2023), 2 g owocnika (Nagano 2010) i 3 g tabletek z suszem (Mori 2009). Czas stosowania wynosił od 28 dni do 49 tygodni.

Na etykietach produktów w OVEA

Swanson Lion’s Mane zawiera 500 mg grzybni soplówki w kapsułce. Etykieta zaleca 1 kapsułkę 2 razy dziennie, popijaną wodą, czyli 1000 mg grzybni na dobę. LABS212 Focus zawiera w porcji dziennej (2 kapsułki) 50 mg ekstraktu z owocników DER 20:1, obok cytykoliny, fosfatydyloseryny, ekstraktu z kory sosny, urydyny i L-leucyny. Producent zaleca przyjmować go w trakcie posiłku. Przy proporcji 20:1 te 50 mg powstało z ok. 1 g suszonych owocników. Dla soplówki nie ustalono referencyjnej wartości spożycia (RWS).

Pora i posiłek

Badania nie porównywały pory dnia. W badaniu Nagano 2010 ciastka jedzono o dowolnej porze, w badaniu Li 2020 kapsułki przyjmowano z posiłkami, a w badaniu Mori 2009 dawkę dzielono na 3 części. Najprościej przyjmować porcję z posiłkiem, a dawkę dzienną podzielić na 2 części, tak jak zaleca etykieta Swanson.

Bezpieczeństwo

Tolerancja

Baza LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia opisuje soplówkę jako ogólnie uznawaną za bezpieczną. Nie wiązano jej ani ze wzrostem enzymów wątrobowych, ani z klinicznie jawnym uszkodzeniem wątroby. Baza przypisuje jej kategorię E, czyli mało prawdopodobną przyczynę takiego uszkodzenia (LiverTox, NIH). W dłuższych badaniach dyskomfort w brzuchu, nudności lub biegunkę zgłaszało zwykle mniej niż 10 % uczestników. W badaniu Li 2020 z powodu dyskomfortu w brzuchu, nudności i wysypki udział przerwały 4 z 49 osób (8,2 %). W badaniu Mori 2009 badania laboratoryjne nie wykazały działań niepożądanych soplówki.

Reakcje nadwrażliwości

LiverTox wymienia co najmniej jeden opisany przypadek ostrej reakcji nadwrażliwości po doustnym przyjęciu soplówki. Przy wysypce albo innych objawach uczulenia odstaw preparat.

Interakcje

W badaniu laboratoryjnym herycenon B wyizolowany z ekstraktu etanolowego soplówki hamował agregację płytek krwi wywołaną kolagenem, zarówno króliczych, jak i ludzkich (Mori 2010, PubMed). W opisanych badaniach klinicznych interakcji z lekami nie oceniano. Przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, np. warfarynie, kwasie acetylosalicylowym czy klopidogrelu, nie dokładaj soplówki.

Ciąża, karmienie, dzieci

Bezpieczeństwa soplówki w ciąży i podczas karmienia piersią nie oceniano w opisanych badaniach, a badanie Saitsu 2019 wprost wykluczało takie kobiety. Etykiety obu produktów w OVEA przeznaczają je dla dorosłych, a karty produktów wykluczają ciążę i karmienie piersią. W ciąży, podczas karmienia i u dzieci soplówki nie stosuj. Suplement diety nie jest lekiem.

Łączenie z innymi składnikami

Badania soplówki mierzyły pamięć, uwagę, nastrój i odczuwany stres. Soplówka nie ma w unijnym wykazie oświadczeń zdrowotnych żadnego zdania. Zdania o funkcjach poznawczych, układzie nerwowym i funkcjach psychologicznych mają w wykazie cynk, witamina B6 i magnez. Żaden z dwóch produktów z soplówką w OVEA nie zawiera tych składników. Oświadczenie przysługuje produktowi, który w porcji dziennej daje co najmniej 15 % referencyjnej wartości spożycia, RWS (rozporządzenie 1169/2011, zał. XIII).

Cynk. Cynk przyczynia się do utrzymania prawidłowych funkcji poznawczych. Próg to 1,5 mg cynku w porcji dziennej (15 % z RWS 10 mg).

Witamina B6. Witamina B6 pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Pomaga też w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych. Witamina B6 przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Próg to 0,21 mg w porcji dziennej (15 % z RWS 1,4 mg).

Magnez. Magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego oraz w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych. Próg to 56,25 mg magnezu w porcji dziennej (15 % z RWS 375 mg). Liczy się magnez elementarny, a nie masa całego związku, np. diglicynianu.

Owocnik a grzybnia soplówki

OwocnikGrzybnia
Czym jestWidoczna część grzyba z kolcami, ta, którą się jeSieć strzępek w drewnie albo w pożywce, z której wyrasta owocnik
Związki opisane jako charakterystyczneHerycenony, wyizolowane z owocnikówErinacyny, wyizolowane z hodowanej grzybni
Jak powstaje surowiecSuszenie i mielenie owocnika albo ekstrakcja, np. DER 20:1W badaniu Li 2020: hodowla w pożywce płynnej w fermentorach, potem liofilizacja
Dawki w badaniach2 g (Nagano 2010) i 3,2 g (Saitsu 2019) na dobę1,05 g na dobę z 5 mg erinacyny A w 1 g (Li 2020)
W OVEALABS212 Focus: 50 mg ekstraktu DER 20:1 w porcji dziennejSwanson Lion’s Mane: 500 mg w kapsułce, 1000 mg w porcji dziennej

Pytania

Czym różni się grzybnia soplówki od owocnika?

Owocnik to widoczna część grzyba z kolcami, a grzybnia to sieć strzępek, z której owocnik wyrasta. Z owocników wyizolowano herycenony, z hodowanej grzybni erinacyny. W badaniach klinicznych owocnik podawano w dawce 2–3,2 g na dobę, a grzybnię w dawce 1,05 g z 5 mg erinacyny A w 1 g. W OVEA Swanson Lion’s Mane zawiera grzybnię, a LABS212 Focus ekstrakt z owocników.

Ile soplówki przyjmowano w badaniach?

Od 1,05 g grzybni (Li 2020) do 3,2 g sproszkowanego owocnika (Saitsu 2019) na dobę. W trzech pozostałych badaniach dawka dzienna wynosiła 1,8 g mieszanki (Docherty 2023), 2 g owocnika w ciastkach (Nagano 2010) i 3 g tabletek z suszem (Mori 2009). Najkrótsze badanie trwało 28 dni, najdłuższe 49 tygodni.

Co znaczy DER 20:1 na etykiecie?

DER to stosunek ilości surowca do ilości ekstraktu. Zapis 20:1 oznacza, że z 20 części suszonych owocników powstała 1 część ekstraktu. W LABS212 Focus 50 mg ekstraktu DER 20:1 powstało więc z ok. 1 g suszonych owocników. Sama proporcja nie podaje zawartości herycenonów ani beta-glukanów; tę informację daje standaryzacja wyrażona w procentach albo w miligramach.

Dlaczego przy soplówce nie ma zdań o działaniu?

Unijny rejestr oświadczeń zdrowotnych nie zawiera żadnego zdania o soplówce. Sklep może podać, czym jest, w jakiej formie i dawce występuje oraz co zmierzono w badaniach, ale nie może przypisać jej działania. Zdania o układzie nerwowym i funkcjach poznawczych mają w rejestrze m.in. cynk, magnez i witamina B6.

Czy soplówkę można zebrać w polskim lesie?

Nie. Soplówka jeżowata jest w Polsce pod ochroną ścisłą (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r., Dz.U. 2014 poz. 1408). Wobec dziko rosnących okazów obowiązuje m.in. zakaz zrywania, zbioru, posiadania i sprzedaży. To gatunek uprawny.

Czy soplówkę można stosować w ciąży?

Nie. Żadne z pięciu opisanych tu badań klinicznych nie oceniało bezpieczeństwa soplówki w ciąży ani podczas karmienia piersią, a badanie Saitsu 2019 nie przyjmowało kobiet w ciąży i karmiących. Karty obu produktów w OVEA wykluczają ciążę i karmienie piersią.

Źródła

  1. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T, Phytotherapy Research, 2009
  2. Improvement of cognitive functions by oral intake of Hericium erinaceus Saitsu Y, Nishide A, Kikushima K, Shimizu K, Ohnuki K, Biomedical Research (Tokyo), 2019
  3. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake Nagano M, Shimizu K, Kondo R, Hayashi C, Sato D, Kitagawa K, Ohnuki K, Biomedical Research (Tokyo), 2010
  4. The Acute and Chronic Effects of Lion's Mane Mushroom Supplementation on Cognitive Function, Stress and Mood in Young Adults: A Double-Blind, Parallel Groups, Pilot Study Docherty S, Doughty FL, Smith EF, Nutrients, 2023
  5. Prevention of Early Alzheimer's Disease by Erinacine A-Enriched Hericium erinaceus Mycelia Pilot Double-Blind Placebo-Controlled Study Li IC, Chang HH, Lin CH, Chen WP, Lu TH, Lee LY, Chen YW, Chen YP, Chen CC, Lin DP, Frontiers in Aging Neuroscience, 2020
  6. Inhibitory effect of hericenone B from Hericium erinaceus on collagen-induced platelet aggregation Mori K, Kikuchi H, Obara Y, Iwashita M, Azumi Y, Kinugasa S, Inatomi S, Oshima Y, Nakahata N, Phytomedicine, 2010
Pokaż wszystkie źródła (9)
  1. Komisja Europejska: unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (EU Register of nutrition and health claims) Komisja Europejska
  2. LiverTox (NIH): Lion’s Mane, aktualizacja 5 stycznia 2024 NIH NIDDK
  3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz.U. 2014 poz. 1408) Dziennik Ustaw

Produkty z tym składnikiem: Soplówka jeżowata

Marki z polskiej dystrybucji, soplówka jeżowata w tabeli składu; dawkę w porcji dziennej sprawdzisz na karcie.