Koenzym Q10, znany też jako CoQ10 lub ubichinon, to lipofilowy związek naturalnie obecny w błonach mitochondrialnych komórek naszego organizmu. W diecie spotykamy go przede wszystkim w mięsie, podrobach i tłustych rybach, a organizm wytwarza go również samodzielnie na tak zwanym szlaku mewalonatu. W suplementach występuje najczęściej w formie utlenionej (ubichinon) - sprawdzonej, stabilnej postaci stosowanej od lat 70.
01 Szybkie fakty
- Nazwa łacińska
- Coenzymum Q10 / Ubichinonum
- Inne nazwy
- Ubichinon, CoQ10, koenzym Q
- Postać w suplemencie
- Ubichinon (forma utleniona Q10)
- Występowanie w diecie
- Mięso, podroby, tłuste ryby
- Pochodzenie
- Naturalnie wytwarzany w komórkach (szlak mewalonatu)
- Rozpuszczalność
- Lipofilowa - lepiej łączyć z posiłkiem tłuszczowym
02 Jak działa Koenzym Q10
Czym jest koenzym Q10
Koenzym Q10 (ubichinon) to mała, lipofilowa cząsteczka rozpuszczalna w tłuszczach. Należy do związków zwanych benzochinonami i bywa określana jako substancja witaminopodobna, ponieważ organizm potrafi wytworzyć ją samodzielnie. Naturalnie znajduje się w błonach mitochondrialnych większości komórek naszego ciała.
Dwie formy: ubichinon i ubichinol
Ten sam związek występuje w dwóch postaciach: utlenionej, czyli ubichinonie (CoQ10), oraz zredukowanej, czyli ubichinolu (CoQ10H2). W organizmie obie formy przechodzą jedna w drugą. W suplementach najczęściej spotkamy ubichinon - formę utlenioną, stabilną i sprawdzoną w produkcji.
Pochodzenie w organizmie i w diecie
Część izoprenoidowa cząsteczki powstaje na szlaku mewalonatu, a pierścień pochodzi z aminokwasów tyrozyny lub fenyloalaniny. To wewnętrzne wytwarzanie jest głównym źródłem Q10 w ciele, a dieta stanowi uzupełnienie. W jadłospisie koenzym Q10 znajdziemy głównie w mięsie, podrobach i tłustych rybach.
Gdzie występuje najwięcej
Najwyższe naturalne stężenia koenzymu Q10 spotyka się w tkankach o dużym zapotrzebowaniu energetycznym, takich jak mięsień sercowy, wątroba, nerki i mięśnie szkieletowe.
03 Właściwości i korzyści
Co warto wiedzieć
Koenzym Q10 jest naturalnym składnikiem zarówno organizmu człowieka, jak i diety - obecnym w mięsie, podrobach i tłustych rybach. W suplementacji stosuje się go najczęściej w formie utlenionej (ubichinon), która jest stabilna, sprawdzona i ekonomicznie efektywna. W formulacjach wieloskładnikowych ubichinon występuje zwykle w dawce komponentowej około 30 mg na porcję dzienną.
Charakter substancji
Q10 to związek witaminopodobny i lipofilowy, naturalnie wytwarzany w komórkach na szlaku mewalonatu. Jego biochemiczną rolę w organizmie opisujemy w sekcjach poświęconych nauce i mechanizmowi działania, a praktyczne kwestie dotyczące łączenia z lekami - w sekcji Bezpieczeństwo.
Forma i jakość w suplemencie
W produktach OVEA stosujemy ubichinon - formę utlenioną Q10, używaną w suplementacji od lat 70. To postać o wysokiej stabilności w temperaturze pokojowej, dobrze poznana i powtarzalna w produkcji.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Powiązania w diecie i formulacji
Koenzym Q10 to związek lipofilowy, więc dobrze łączy się z tłuszczem zawartym w posiłku - z tego powodu w formulacjach często towarzyszą mu inne składniki rozpuszczalne w tłuszczach.
- Witamina E (tokoferole): witamina E oraz zredukowana forma Q10 (ubichinol) to składniki naturalnie obecne w fazie lipidowej błon komórkowych - stąd częste zestawianie ich w jednej formulacji.
- Witaminy z grupy B i magnez: w produktach wieloskładnikowych ubichinonowi często towarzyszą witaminy z grupy B oraz magnez, czyli typowe składniki kompozycji wieloskładnikowych.
- Mikroelementy (cynk, miedź, mangan): bywają obecne w tych samych formulacjach jako mikroelementy uzupełniające skład.
Łączenie składników w jednej kompozycji ma tu charakter recepturowy i dietetyczny - dobiera się je tak, by uzupełniały się formą i rozpuszczalnością.
Bezpieczeństwo i kiedy skonsultować się z lekarzem
Koenzym Q10 jest na ogół dobrze tolerowany; sporadycznie opisywano łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Poniżej zebraliśmy sytuacje, w których przed sięgnięciem po suplement z Q10 warto porozmawiać z lekarzem.
- Warfaryna i leki przeciwzakrzepowe (antagoniści witaminy K): koenzym Q10 ma budowę zbliżoną do witaminy K. Jeśli przyjmujesz warfarynę lub inny lek z tej grupy, skonsultuj suplementację z lekarzem.
- Leki obniżające ciśnienie: opisywano możliwość sumowania się wpływu na ciśnienie tętnicze. Jeśli leczysz się z powodu nadciśnienia, zachowaj ostrożność i omów suplementację z lekarzem.
- Statyny: statyny działają na ten sam szlak mewalonatu, na którym powstaje endogenny Q10. Decyzję o suplementacji przy przyjmowaniu statyn najlepiej podjąć wspólnie z lekarzem prowadzącym.
- Beta-blokery: w literaturze opisywano potencjalne powiązania farmakologiczne - jeśli przyjmujesz leki z tej grupy, omów suplementację z lekarzem.
- Ciąża i karmienie piersią: dane dotyczące bezpieczeństwa w tym okresie są ograniczone. Decyzję o suplementacji podejmij razem z lekarzem prowadzącym.
- Dzieci: suplementy z Q10 są przeznaczone dla osób dorosłych; stosowanie u dzieci skonsultuj z lekarzem.
Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Nie przekraczaj zalecanej porcji dziennej.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Jak stosować
Stosuj zgodnie z porcją dzienną podaną na opakowaniu produktu. W formulacjach wieloskładnikowych ubichinon występuje zwykle w ilości około 30 mg na dawkę dzienną - to kilkukrotnie więcej niż dostarcza typowa dieta mięsno-rybna (około 3-5 mg). Jeśli rozważasz wyższą dawkę Q10, na przykład w monosuplemencie, omów to z lekarzem.
Pora i posiłek
Ponieważ Q10 jest związkiem lipofilowym, najlepiej przyjmować go wraz z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Praktyczne zalecenie: do największego posiłku dnia, najlepiej rano lub w południe.
Ubichinon czy ubichinol
W suplementach Q10 występuje w formie utlenionej (ubichinon) i zredukowanej (ubichinol). Ubichinon to forma sprawdzona, stabilna i ekonomicznie efektywna - i właśnie ją najczęściej spotkasz w produktach.
