MSM (metylosulfonylometan, dimetylosulfon) to organiczny związek siarki obecny naturalnie w roślinach, produktach spożywczych i organizmie człowieka. W suplementach jest stosowany jako biodostępne źródło siarki organicznej. Jest na ogół dobrze tolerowany, a dla tego składnika nie ma autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych EFSA.
01 Szybkie fakty
- Nazwa chemiczna
- Metylosulfonylometan (MSM), dimetylosulfon, (CH₃)₂SO₂
- Klasa związku
- Organiczny związek siarki (organosiarkowy)
- Pochodzenie
- Naturalnie w roślinach, produktach spożywczych i organizmach; w suplementach forma syntetyzowana
- Forma w suplementach
- Metylosulfonylometan (MSM) - proszek, tabletki, kapsułki
- Status EFSA
- Brak autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych
- Rola żywieniowa
- Biodostępne źródło siarki organicznej
- Tolerancja
- Na ogół dobrze tolerowany w dawkach do ok. 4 g/dobę
02 Jak działa MSM (metylosulfonylometan)
Czym jest MSM
MSM, czyli metylosulfonylometan, to organiczny związek siarki o budowie dimetylosulfonu [(CH₃)₂SO₂]. Występuje naturalnie w niewielkich ilościach w warzywach, owocach, zbożach oraz w napojach takich jak kawa, herbata czy mleko, a także w organizmie człowieka. Można go porównać do prostego, rozpuszczalnego w wodzie nośnika siarki, czyli pierwiastka, który organizm wykorzystuje jako materiał budulcowy w wielu białkach.
Siarka organiczna w kontekście żywieniowym
Głównym uzasadnieniem stosowania MSM w suplementach jest dostarczanie siarki w formie organicznej, dobrze rozpuszczalnej i przyswajalnej. Siarka jest składnikiem aminokwasów siarkowych (cysteiny, metioniny) oraz białek strukturalnych, dlatego MSM bywa pozycjonowany jako uzupełnienie diety pod tym względem. Należy jednak podkreślić, że jest to opis roli żywieniowej, a nie potwierdzone oświadczenie o działaniu prozdrowotnym.
Co mówią badania
MSM jest przedmiotem badań klinicznych, głównie w kontekście komfortu stawów oraz powysiłkowego bólu mięśni, jednak wyniki są niejednoznaczne i nie pozwalają na sformułowanie twierdzeń o działaniu.
- W randomizowanym badaniu z udziałem osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego (Debbi i wsp., 2011; 49 uczestników, 3 × 1,125 g MSM przez 12 tygodni) zaobserwowano niewielką poprawę w skali WOMAC, ale autorzy zaznaczyli, że jej znaczenie kliniczne pozostaje niepewne.
- W badaniu prewencyjnym u rekrutów wojskowych (Tennent i wsp., 2017; 180 osób, 3 g MSM/dobę) nie wykazano istotnej poprawy w skalach bólu kolana.
- W badaniu u biegaczy po półmaratonie (Withee i wsp., 2017; 22 osoby, 3 g/dobę) różnice w bólu mięśni i stawów były określane jako klinicznie, lecz nie statystycznie istotne, bez wpływu na markery stresu oksydacyjnego.
- W badaniu metabolicznym (Miller i wsp., 2021; 22 osoby z nadwagą/otyłością, 3 g/dobę przez 16 tygodni) odnotowano wzrost stężenia cholesterolu HDL względem wartości wyjściowych.
Przeglądy i meta-analizy dotyczące MSM przy dolegliwościach stawowych podkreślają niejednorodność wyników i ograniczenia metodologiczne, dlatego nie stanowią podstawy do formułowania twierdzeń o działaniu leczniczym.
03 Właściwości i korzyści
Status oświadczeń zdrowotnych
Dla metylosulfonylometanu (MSM) nie ma autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego w Unii Europejskiej. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oceniał wnioski dotyczące MSM, m.in. w kontekście utrzymania prawidłowych stawów (samodzielnie lub w połączeniu z glukozaminą, ID 395, 1616, 1617) oraz powstawania kolagenu, utrzymania prawidłowych włosów i paznokci, równowagi kwasowo-zasadowej, funkcji układu odpornościowego, funkcji jelit i syntezy cysteiny (m.in. ID 353, 388, 389, 390, 391, 392, 394). W żadnym z tych przypadków nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego między spożyciem MSM a deklarowanym efektem, w związku z czym oświadczenia te nie zostały dopuszczone do stosowania.
Z tego powodu MSM opisujemy wyłącznie neutralnie: jako organiczny związek siarki i biodostępne źródło siarki organicznej. Poza tym opisem nie formułuje się dla tego składnika twierdzeń o działaniu zdrowotnym ani leczniczym.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Kontekst łączenia
MSM jako źródło siarki organicznej bywa zestawiany ze składnikami wspierającymi dietę w kontekście kondycji włosów, skóry i paznokci, w tym z biotyną oraz cynkiem, czyli składnikami, które mają w tym zakresie autoryzowane oświadczenia EFSA. W ofercie OVEA MSM pojawia się w preparacie Kompleks Włosy, Skóra, Paznokcie, gdzie pełni rolę dodatkowego źródła siarki organicznej. Sam dobór składu nie rozszerza zakresu dozwolonych komunikatów, dla MSM bowiem nadal nie formułuje się twierdzeń o działaniu.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
MSM jest na ogół dobrze tolerowany przez większość osób, a opisywane działania niepożądane są łagodne. W badaniach i praktyce stosowane są zwykle dawki do około 4 g na dobę. Mimo dobrej tolerancji obowiązują rozsądne środki ostrożności.
- Dolegliwości żołądkowo-jelitowe: u części osób mogą wystąpić łagodne dolegliwości, takie jak wzdęcia, nudności, biegunka czy dyskomfort brzucha, zwłaszcza przy wyższych dawkach.
- Reakcje skórne i alergiczne: sporadycznie opisywano łagodne podrażnienia; nie stosować przy nadwrażliwości na MSM lub składniki preparatu.
- Bóle głowy i zmęczenie: należą do rzadszych, łagodnych i przemijających objawów zgłaszanych w badaniach.
- Choroby przewlekłe: osoby z chorobami nerek, wątroby lub innymi schorzeniami przewlekłymi powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
Interakcje
- Leki i inne suplementy: nie ma dobrze udokumentowanych, istotnych klinicznie interakcji MSM, jednak w przypadku przyjmowania leków na stałe zaleca się ostrożność i konsultację.
- Leki przeciwzakrzepowe: z braku jednoznacznych danych przy równoczesnym stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie warto skonsultować się z lekarzem.
- Łączenie z glukozaminą: MSM bywa stosowany razem z glukozaminą; takie połączenia nie zmieniają statusu oświadczeń zdrowotnych i nie były potwierdzone przez EFSA.
Brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa MSM w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego w tych okresach należy zachować szczególną ostrożność i nie stosować bez konsultacji z lekarzem. W przypadku przyjmowania leków, chorób przewlekłych, ciąży lub karmienia piersią przed rozpoczęciem suplementacji zalecana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Dawkowanie i stosowanie
Dla MSM nie ustalono referencyjnej wartości spożycia (RWS), ponieważ nie jest on witaminą ani składnikiem mineralnym objętym znakowaniem RWS. W badaniach klinicznych i praktyce suplementacyjnej najczęściej stosowano dawki rzędu 1,5-3 g na dobę, a dane dotyczące bezpieczeństwa odnoszą się zwykle do ilości do około 4 g dziennie.
- Typowe dawki w badaniach mieściły się w zakresie ok. 1,5-3 g MSM na dobę, niekiedy podzielone na 2-3 porcje.
- W preparatach wieloskładnikowych MSM występuje w dawkach zgodnych z deklaracją producenta, jako jeden z elementów składu.
- MSM dobrze rozpuszcza się w wodzie i można go przyjmować z posiłkiem lub niezależnie od niego, zgodnie z zaleceniami na opakowaniu.
- Nie należy przekraczać dawki zalecanej do spożycia w ciągu dnia podanej przez producenta.
Ze względu na brak ustalonego górnego tolerowanego poziomu spożycia oraz ograniczone dane przy bardzo wysokich dawkach, suplementację warto prowadzić w rozsądnych ilościach i w razie wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
06 Najczęstsze pytania
Czym jest MSM?
Czy MSM ma autoryzowane oświadczenia zdrowotne EFSA?
Po co stosuje się MSM w suplementach?
Czy MSM jest bezpieczny?
Jaka jest typowa dawka MSM?
Czy MSM można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?
Czym MSM różni się od DMSO?
07 Źródła naukowe
- Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study
- A randomized controlled trial evaluating methylsulfonylmethane versus placebo to prevent knee pain in military initial entry trainees
- Effects of methylsulfonylmethane (MSM) on exercise-induced oxidative stress, muscle damage, and pain following a half-marathon: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial
- The effect of daily methylsulfonylmethane (MSM) consumption on high-density lipoprotein cholesterol in healthy overweight and obese adults: a randomized controlled trial
- Methylsulfonylmethane: applications and safety of a novel dietary supplement
