Mio-inozytol (myo-inozytol) to najpowszechniej występujący w przyrodzie izomer inozytolu, cukrowego alkoholu cyklicznego (cykloheksanoheksolu) zaliczanego dawniej do grupy witamin z kompleksu B. Organizm człowieka syntetyzuje go endogennie z glukozy, a dodatkowym źródłem jest dieta - owoce, zboża, rośliny strączkowe i orzechy. Stanowi element strukturalny fosfolipidów błon komórkowych oraz prekursor wewnątrzkomórkowych przekaźników sygnału. W odniesieniu do mio-inozytolu nie istnieją żadne autoryzowane przez Unię Europejską oświadczenia zdrowotne.
01 Szybkie fakty
- Nazwa
- Mio-inozytol (myo-inositol, cis-1,2,3,5-trans-4,6-cykloheksaneheksol)
- Klasa
- Polialkohol cykliczny (cukrowy alkohol), izomer inozytolu
- Pochodzenie
- Synteza endogenna z glukozy; źródła pokarmowe (owoce, zboża, strączki, orzechy)
- Forma w suplementach
- Proszek lub kapsułki czystego mio-inozytolu; bywa łączony z D-chiro-inozytolem
- Status EFSA
- Brak autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych UE
- Status regulacyjny
- Składnik żywności / suplementów diety
- Rozpuszczalność
- Dobrze rozpuszczalny w wodzie
02 Jak działa Myo-Inozytol
Element strukturalny błon komórkowych
Mio-inozytol wbudowywany jest w fosfatydyloinozytol - jeden z fosfolipidów wchodzących w skład dwuwarstwy lipidowej błon komórkowych. Fosfolipidy te współtworzą fizyczną barierę oddzielającą wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego oraz uczestniczą w organizacji powierzchni błon.
Prekursor przekaźników wewnątrzkomórkowych
Z fosfatydyloinozytolu, w wyniku przyłączania reszt fosforanowych, powstają fosfoinozytydy. Ich rozpad prowadzi do uwolnienia cząsteczek sygnałowych, w tym trisfosforanu inozytolu (IP3) oraz pochodnych zawierających inozytol, które pełnią funkcję wtórnych przekaźników w przekazywaniu sygnału wewnątrz komórki.
- Uczestniczy w szlakach przekazywania sygnału zależnych od fosfoinozytydów.
- Wchodzi w skład tzw. glikanów inozytolofosforanowych - cząsteczek pośredniczących w wewnątrzkomórkowym przekazywaniu sygnału insulinowego.
- Bierze udział w regulacji gospodarki wapniowej na poziomie komórkowym za pośrednictwem IP3.
Metabolizm i homeostaza
Mio-inozytol podlega przemianom enzymatycznym, w tym epimeryzacji do D-chiro-inozytolu - drugiego izomeru obecnego w tkankach. Wzajemne proporcje obu izomerów różnią się pomiędzy tkankami. Nadmiar mio-inozytolu jest usuwany przez nerki, a jego stężenie podlega procesom regulacyjnym na poziomie transportu błonowego i wydalania.
03 Właściwości i korzyści
Status oświadczeń zdrowotnych: brak zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych UE dla mio-inozytolu. Składnik nie figuruje na liście dozwolonych oświadczeń zdrowotnych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 ani wśród oświadczeń autoryzowanych odrębnymi aktami. Oznacza to, że w komunikacji handlowej nie wolno przypisywać mio-inozytolowi właściwości polegających na zapobieganiu chorobom, ich leczeniu ani konkretnego wpływu na funkcje fizjologiczne organizmu.
Mio-inozytol nie jest klasyfikowany jako witamina w rozumieniu przepisów o suplementach diety i nie posiada ustalonej referencyjnej wartości spożycia (RWS/NRV). Powyższy opis mechanizmu ma charakter wyłącznie informacyjny i biochemiczny - przedstawia rolę cząsteczki w procesach komórkowych opisaną w piśmiennictwie naukowym i nie stanowi oświadczenia zdrowotnego w rozumieniu prawa żywnościowego.
Niezależnie od dostępnego piśmiennictwa, do czasu ewentualnej autoryzacji jakiegokolwiek oświadczenia przez właściwe organy UE status składnika pozostaje neutralny, a materiał nie formułuje obietnic dotyczących zdrowia, samopoczucia, nastroju ani parametrów metabolicznych.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Kontekst łączenia
W preparatach mio-inozytol bywa zestawiany z innymi składnikami obecnymi w jego szlakach metabolicznych, najczęściej z D-chiro-inozytolem (drugim naturalnym izomerem). W piśmiennictwie opisuje się różne proporcje obu izomerów, w tym proporcję zbliżoną do występującej w osoczu. Mio-inozytol bywa również obecny w formulacjach zawierających kwas foliowy lub składniki mineralne. Samo zestawienie składników w jednym preparacie nie jest równoznaczne z istnieniem autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego takiej kombinacji.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
Mio-inozytol jest substancją naturalnie obecną w organizmie i diecie, a doustne stosowanie jest na ogół dobrze tolerowane. Mimo to obowiązują następujące zastrzeżenia:
- Działania niepożądane: przy wyższych dawkach mogą wystąpić łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego - nudności, wzdęcia, gazy, luźne stolce lub bóle brzucha.
- Nadwrażliwość: przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na mio-inozytol lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu.
- Ciąża i karmienie piersią: kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny stosować preparat wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
- Dzieci i młodzież: nie zaleca się stosowania bez konsultacji z lekarzem.
- Choroby przewlekłe i leczenie farmakologiczne: osoby z zaburzeniami metabolicznymi, chorobami nerek, cukrzycą lub przyjmujące leki wpływające na gospodarkę węglowodanową (w tym leki obniżające stężenie glukozy) powinny skonsultować stosowanie z lekarzem ze względu na możliwy wpływ na parametry metaboliczne i ryzyko nadmiernego obniżenia stężenia glukozy we krwi.
- Interakcje: dane dotyczące interakcji z lekami są ograniczone; w przypadku stałego przyjmowania jakichkolwiek leków wskazana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.
- Zasady ogólne: suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety; nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia; preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Dawki ogólne
Mio-inozytol stosowany jest w suplementach diety w szerokim zakresie dawek dobowych. W piśmiennictwie i praktyce suplementacyjnej dawki dzielone są zwykle na dwie porcje przyjmowane w ciągu dnia, najczęściej rozpuszczone w wodzie ze względu na dobrą rozpuszczalność proszku. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe występują przede wszystkim przy najwyższych dawkach jednorazowych, dlatego podział porcji bywa stosowany w celu poprawy tolerancji.
Zasady stosowania
- Nie ustalono referencyjnej wartości spożycia (RWS/NRV) dla mio-inozytolu - dzienne porcje określa producent danego preparatu.
- Należy stosować się do dawkowania podanego na etykiecie konkretnego produktu i nie przekraczać zalecanej dziennej porcji.
- Konkretną dawkę i czas stosowania warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza przy współistniejących schorzeniach lub przyjmowaniu leków.
