Maca to korzeń andyjskiej rośliny Lepidium meyenii (pieprzyca peruwiańska) z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Uprawia się ją wysoko w peruwiańskich Andach, na płaskowyżach położonych nawet na 3500-4500 m n.p.m. Od stuleci jest tam tradycyjnym składnikiem żywności, a jej suszony, jadalny korzeń trafia do suplementów w postaci sproszkowanej lub jako bardziej skoncentrowany ekstrakt.
01 Szybkie fakty
- Nazwa łacińska
- Lepidium meyenii Walp.
- Rodzina
- Kapustowate (Brassicaceae)
- Pochodzenie
- Korzeń uprawiany w peruwiańskich Andach (3500-4500 m n.p.m.)
- Postać
- Sproszkowany korzeń lub ekstrakt; wariant żelatynizowany i nieżelatynizowany
- Związki charakterystyczne
- Makamidy, makaeny, glukozynolany, sterole roślinne
02 Jak działa Maca
Czym jest maca
Maca (Lepidium meyenii Walp., pieprzyca peruwiańska) należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), tej samej co kapusta, rzepa czy rzeżucha. W suplementach wykorzystuje się jej suszony korzeń: zmielony na drobny proszek albo przetworzony do postaci skoncentrowanego ekstraktu.
Profil fitochemiczny
Korzeń maca zawiera charakterystyczne dla siebie związki: makamidy i makaeny, a także glukozynolany typowe dla całej rodziny kapustowatych oraz sterole roślinne. To właśnie ten zestaw związków odróżnia maca od popularnych roślin sojowych czy koniczyny - maca nie należy do roślin bogatych w izoflawony.
Postać i standaryzacja
W produktach spotyka się dwa główne warianty surowca: nieżelatynizowany (czysty, sproszkowany korzeń) oraz żelatynizowany, czyli poddany łagodnej obróbce cieplnej usuwającej część skrobi. Ekstrakty są bardziej skoncentrowane niż sam proszek, dlatego ich zawartość i sposób stosowania zawsze podaje etykieta konkretnego preparatu.
03 Właściwości i korzyści
Co warto wiedzieć o maca
- Pochodzenie. Korzeń pochodzi z wysokich partii peruwiańskich Andów (3500-4500 m n.p.m.), gdzie maca uprawiana jest od stuleci.
- Forma. W suplementach występuje jako sproszkowany korzeń albo bardziej skoncentrowany ekstrakt.
- Warianty. Surowiec bywa nieżelatynizowany (czysty proszek) lub żelatynizowany - poddany łagodnej obróbce cieplnej usuwającej część skrobi, zwykle łagodniejszy dla układu pokarmowego.
- Tradycja. W Andach maca od pokoleń jest zwykłym składnikiem kuchni - jadana podobnie jak ziemniaki czy zboża.
- Skład. Charakterystyczne związki korzenia to makamidy, makaeny, glukozynolany i sterole roślinne.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Kontekst łączenia
W suplementach kierowanych do kobiet maca bywa zestawiana z innymi składnikami roślinnymi i mineralnymi w ramach gotowych formuł. Sproszkowany korzeń łatwo komponuje się też w kuchni - dodaje się go między innymi do koktajli, owsianki, jogurtu czy domowych wypieków, gdzie wnosi charakterystyczny, lekko orzechowo-karmelowy posmak.
Jeśli stosujesz gotowy preparat wieloskładnikowy, kieruj się składem i wskazówkami podanymi na jego opakowaniu.
Bezpieczeństwo i ostrożność
Maca jako tradycyjny składnik żywności w typowych ilościach kulinarnych jest uznawana za dobrze tolerowaną. Przy stosowaniu skoncentrowanych preparatów warto pamiętać o kilku praktycznych kwestiach.
- Trawienie. Surowy proszek maca u części osób bywa ciężkostrawny i może powodować wzdęcia lub dyskomfort żołądkowy. Forma żelatynizowana jest zwykle łagodniejsza.
- Tarczyca. Ze względu na zawartość glukozynolanów osoby z chorobami tarczycy, niedoborem jodu lub przyjmujące leki na tarczycę powinny zachować ostrożność i skonsultować suplementację z lekarzem.
- Alergia. Nie stosuj w przypadku uczulenia na maca lub inne rośliny kapustowate.
- Ciąża i karmienie. Brak wystarczających danych o bezpieczeństwie suplementacji skoncentrowaną maca w okresie ciąży i karmienia piersią - w tych okresach odradza się jej stosowanie bez konsultacji z lekarzem.
- Dzieci. Suplementy z maca przeznaczone są dla osób dorosłych.
- Leki. Jeśli przyjmujesz leki na stałe (zwłaszcza preparaty na tarczycę), skonsultuj suplementację z lekarzem lub farmaceutą.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Sposób przyjmowania
Maca nie jest witaminą ani składnikiem mineralnym, lecz roślinnym surowcem żywnościowym, dlatego nie ustalono dla niej referencyjnej wartości spożycia. Sposób przyjmowania zależy przede wszystkim od formy preparatu i wskazówek jego producenta.
- Suplementy w formie ekstraktu są bardziej skoncentrowane niż sproszkowany korzeń, dlatego zawsze kieruj się dawkowaniem podanym na opakowaniu konkretnego preparatu.
- Forma żelatynizowana bywa lepiej tolerowana przez układ pokarmowy niż surowy proszek.
- Maca przyjmuje się zazwyczaj w ciągu dnia, na przykład z porannym posiłkiem.
06 Najczęstsze pytania
Czym jest maca?
Skąd pochodzi maca?
Co zawiera korzeń maca?
Czym różni się maca żelatynizowana od nieżelatynizowanej?
Czy maca jest bezpieczna?
07 Źródła naukowe
- Maca (Lepidium meyenii) for treatment of menopausal symptoms: A systematic review
- Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review
- Beneficial effects of Lepidium meyenii (Maca) on psychological symptoms and measures of sexual dysfunction in postmenopausal women are not related to estrogen or androgen content
- Maca reduces blood pressure and depression, in a pilot study in postmenopausal women
- The Effects of Maca (Lepidium meyenii Walp) on Cellular Oxidative Stress: A Systematic Review and Meta-Analysis
