PABA, czyli kwas para-aminobenzoesowy (4-aminobenzoesowy), to aromatyczny związek organiczny, który dawniej bywał zaliczany do witamin z grupy B i opisywany jako „witamina Bx”. Dziś wiemy, że u człowieka nie jest składnikiem niezbędnym – nasz organizm nie przekształca go w folian, tak jak robią to bakterie, rośliny i grzyby. PABA naturalnie występuje w codziennej diecie i jest powszechnie stosowanym, dobrze opisanym składnikiem suplementów.
01 Szybkie fakty
- Nazwa chemiczna
- Kwas para-aminobenzoesowy (4-aminobenzoesowy)
- Wzór sumaryczny
- C7H7NO2
- Postać w suplemencie
- PABA lub aminobenzoesan potasu
- Naturalne źródła
- Produkty pełnoziarniste, jaja, mleko, mięso
- Przeciwwskazania
- Ciąża, karmienie piersią, dzieci
02 Jak działa PABA (kwas para-aminobenzoesowy)
PABA to kwas para-aminobenzoesowy, znany również pod nazwą kwas 4-aminobenzoesowy. Pod względem budowy chemicznej jest to prosty związek aromatyczny: pierścień benzenowy z grupą aminową (–NH₂) i grupą karboksylową (–COOH) ustawionymi względem siebie w pozycji para. Jego wzór sumaryczny to C₇H₇NO₂.
Historycznie PABA bywał zaliczany do witamin z grupy B i opisywany jako „witamina Bx” lub „B10”. Współczesna wiedza porządkuje tę kwestię: u bakterii, roślin i grzybów PABA pełni jasno określoną funkcję – jest cegiełką wykorzystywaną w wewnętrznej produkcji folianu. Organizm człowieka nie posiada tego szlaku, dlatego dla ludzi PABA nie jest substancją niezbędną i nie jest klasyfikowana jako witamina.
Z tego powodu dla PABA nie ustalono referencyjnej wartości spożycia. Jako związek o długiej historii w nauce o żywieniu pozostaje przedmiotem badań naukowych i jest dobrze scharakteryzowany chemicznie.
03 Właściwości i korzyści
Charakterystyka – co warto wiedzieć o PABA
PABA to aromatyczny związek organiczny należący do grupy kwasów aminobenzoesowych. W suplementach i opracowaniach pojawia się przede wszystkim w dwóch postaciach:
- kwas para-aminobenzoesowy (PABA) – forma wolnego kwasu,
- aminobenzoesan potasu – sól potasowa kwasu, dobrze rozpuszczalna w wodzie.
W diecie PABA występuje naturalnie w produktach pełnoziarnistych, jajach, mleku i mięsie. Jest też wytwarzany przez bakterie zasiedlające jelito człowieka. Dzięki temu kontakt z tym związkiem mamy na co dzień, niezależnie od suplementacji.
Warto pamiętać o jego naturze chemicznej: choć dawniej nazywano go witaminą, u człowieka PABA nie jest składnikiem niezbędnym i nie ustalono dla niego referencyjnej wartości spożycia. W praktyce w preparatach pojawia się zwykle w niewielkich ilościach jako jeden ze składników kompozycji.
04 Łączenie i bezpieczeństwo
Interakcje – z czym nie łączyć PABA
Przed włączeniem PABA do suplementacji zwróć uwagę na możliwe interakcje z lekami i poinformuj lekarza o przyjmowanych preparatach:
- Antybiotyki sulfonamidowe i dapson – PABA nie należy łączyć z tymi lekami. Działają one poprzez blokowanie wykorzystania PABA przez bakterie, a dodatkowa podaż PABA może osłabiać ich działanie.
- Kortykosteroidy (np. kortyzon) – możliwy wpływ na tempo przemiany leku.
- Leki przeciwzakrzepowe – możliwe oddziaływanie zwiększające ryzyko krwawień.
Jeśli przyjmujesz którykolwiek z powyższych leków, skonsultuj stosowanie PABA z lekarzem lub farmaceutą.
Bezpieczeństwo i przeciwwskazania
PABA występujący naturalnie w żywności i w typowych, niewielkich ilościach w suplementach jest składnikiem dobrze poznanym. Inaczej wygląda sytuacja przy bardzo dużych, długotrwale przyjmowanych dawkach – wiązano je z poważnymi zaburzeniami ze strony wątroby, nerek i krwi, dlatego tak wysokie ilości stosuje się wyłącznie pod kontrolą lekarza.
Zachowaj szczególną ostrożność i skonsultuj się z lekarzem przed użyciem, jeśli:
- masz chorobę wątroby – opisywano przypadki polekowego zapalenia wątroby związane z aminobenzoesanem potasu,
- masz chorobę nerek – istnieje ryzyko kumulacji związku,
- masz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – możliwe są nudności, wymioty, ból brzucha i biegunka,
- masz skłonność do reakcji alergicznych lub nadwrażliwości na światło (fotouczulenie).
Przeciwwskazania: PABA nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży i karmiących piersią (brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa) ani dla dzieci.
Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje leczenia.
05 Dawkowanie
Jak i kiedy przyjmować
Postać i stosowanie
W suplementach PABA występuje najczęściej jako wolny kwas para-aminobenzoesowy lub jako aminobenzoesan potasu – dobrze rozpuszczalna sól potasowa. W zbilansowanych kompozycjach pojawia się zwykle w niewielkich ilościach, jako jeden ze składników preparatu.
Ponieważ dla PABA nie ustalono referencyjnej wartości spożycia, stosuj go zgodnie z zaleceniami producenta podanymi na opakowaniu i nie przekraczaj sugerowanej porcji dziennej. Bardzo wysokie, kliniczne ilości stosowano wyłącznie pod nadzorem medycznym – nie należy ich odtwarzać samodzielnie.
W razie wątpliwości, a także jeśli przyjmujesz leki lub należysz do grup wymienionych w sekcji o bezpieczeństwie, skonsultuj suplementację z lekarzem lub farmaceutą.
06 Najczęstsze pytania
Czy PABA to witamina?
Czym właściwie jest PABA?
Gdzie naturalnie występuje PABA?
W jakiej postaci PABA występuje w suplementach?
Czy PABA jest bezpieczny?
Czego nie łączyć z PABA?
07 Źródła naukowe
- Potassium paraaminobenzoate (POTABA) in the treatment of Peyronie's disease: a prospective, placebo-controlled, randomized study
- Potassium para-aminobenzoate for the treatment of Peyronie's disease: is it effective?
- Acute hepatitis associated with treatment of Peyronie's disease with potassium para-aminobenzoate (Potaba)
