S-ekwol

Skąd bierze się ekwol i kim są "equol producers"

Ekwol nie znajduje się bezpośrednio w żywności. Powstaje dopiero w jelicie grubym, gdy wybrane bakterie przekształcają daidzeinę, izoflawon obecny w soi. Można to porównać do dodatkowego etapu obróbki: dopiero po nim z surowca powstaje gotowy, aktywny związek. Problem w tym, że odpowiednie bakterie ma w jelicie tylko część osób.

• Według przeglądu Mayo (Nutrients, 2019) zdolność wytwarzania ekwolu ma od jednej trzeciej do połowy badanych, zależnie od populacji. Bywa częstsza u osób na diecie roślinnej (ok. 59%) niż u jedzących mięso (ok. 25%).
• Za przemianę odpowiadają głównie bakterie z rodziny Coriobacteriaceae (m.in. rodzaje Adlercreutzia, Slackia, Eggerthella).
• Z przemiany bakteryjnej powstaje wyłącznie enancjomer S(-)-ekwolu. To właśnie tę formę dostarcza suplement, dzięki czemu otrzymują ją także osoby, których mikrobiota sama jej nie produkuje (tzw. equol nonproducers).

Budowa zbliżona do estrogenów i receptor ERβ

S-(-)-ekwol należy do fitoestrogenów, czyli związków roślinnych o budowie zbliżonej do ludzkich estrogenów. W badaniach laboratoryjnych wykazuje powinowactwo do receptora estrogenowego beta (ERβ) silniejsze niż do receptora alfa. To z tej selektywności wywodzi się zainteresowanie naukowe tym metabolitem. Warto podkreślić, że jest to opis mechanizmu obserwowanego w badaniach, a nie deklaracja działania leczniczego.

Co sprawdzano w badaniach klinicznych

S-ekwol był przedmiotem kilku randomizowanych badań z grupą placebo, prowadzonych głównie u japońskich kobiet po menopauzie, które same nie wytwarzają ekwolu. Poniżej streszczamy obserwacje z tych prac jako kontekst naukowy, bez formułowania obietnic.

• W badaniu Aso i wsp. (J Womens Health, 2012) 10 mg/dobę S-(-)-ekwolu przez 12 tygodni u kobiet niewytwarzających ekwolu wiązało się z obserwowaną zmianą częstości uderzeń gorąca w grupie aktywnej względem placebo (różnice raportowane przez autorów, p=0,009); odnotowano też zmiany dotyczące sztywności karku i barków.
• W pracy Ishiwata i wsp. (Menopause, 2009) badano 10 mg raz lub trzy razy dziennie przez 12 tygodni u 134 kobiet, koncentrując się na objawach związanych z nastrojem u osób nieprodukujących ekwolu.
• W rocznym badaniu Tousen i wsp. (Menopause, 2011) u kobiet po menopauzie oceniano marker obrotu kostnego (dezoksipirydynolina w moczu) przy dawkach 2, 6 i 10 mg/dobę.
• Pilotażowe badanie Oyama i wsp. (Menopause, 2012) dotyczyło wpływu suplementacji S-ekwolu na parametry skóry (zmarszczki "kurze łapki") u kobiet po menopauzie.
• Przegląd systematyczny z metaanalizą Daily i wsp. (J Med Food, 2019) zebrał randomizowane badania nad ekwolem (5 prac, ok. 728 uczestniczek), wskazując kierunek obserwacji u osób niewytwarzających ekwolu.

Większość tych badań to prace pilotażowe lub prowadzone w wąskiej populacji, dlatego ich wyniki traktuje się jako wstępne i wymagające dalszego potwierdzenia.